Δοκίμια

Δοκίμια (10)

vivlio1Ανάγνωση: Γιάννης Κιουρτσάκης (Άθήνα, 1941) "Το θαύμα και η τραγωδία - το '21 από τον κόσμο του Ομήρου στην παγκόσμια επαρχία" (2020), εκδόσεις Πατάκη, σελ.117. 

Ένα περίεργο μου συνέβη μ'αυτό το βιβλίο. Μέχρι τα μισά περίπου και ενώ όλα του τα εύρισκα εξαιρετικά, μέσα μου βαθιά ένιωθα να το βαριέμαι. Κάθε φορά πίεζα το εαυτό μου να το συνεχίσει. Φαντάζομαι ότι θα έχει συμβεί και σε άλλους να έρχονται κοντά με ένα άγνωστό τους και ενώ όλα τα σημάδια που εισπράττεις είναι από εκείνα που σου υπόσχονται μια καινούργια βαθιά φιλία ή έναν νέο κεραυνοβόλο έρωτα, εν τούτοις ίσα ίσα αρκεί αυτό το αλισβερίσι στο να προκύψει μία απλή συμπάθεια. Τους λόγους που δεν εκπληρώνεται η υπόσχεση με ανθρώπους όπως και με τα έργα τους ποτέ δεν μπόρεσα κάθε φορά να τους εντοπίσω με σαφήνεια. Αλλά σχεδόν αυθόρμητα κάθε φορά προσπαθώ να ψηλαφήσω τα πως και τα γιατί. 

thalis«Προς τα πού κατευθυνόμαστε;» αναρωτιέται στον τίτλο του βιβλίου του ("Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου") ο Ian Hodder (Μπρίστολ,1948), καθηγητής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Το ερώτημα, επίκαιρο όσο ποτέ, αναφέρεται στην εξέλιξη του ανθρώπινου είδους και η απάντησή του δεν είναι καθόλου εύκολη! Ο κορυφαίος Βρετανός ανθρωπολόγος και αρχαιολόγος επανέρχεται σε ένα ζήτημα που βρίσκεται αρκετά χρόνια στο επίκεντρο του προβληματισμού του για τη σχέση των ανθρώπων με τα πράγματα.

tsoukalasΚάποια λίγα βιβλία του κοινωνιολόγου Κωνσταντίνου Τσουκαλά ( Αθήνα, 1937) έχω διαβάσει. Ένας λόγος ήταν πως έφηβος, τότε που είχα μαύρα μεσάνυχτα από την πρόσφατη ιστορία της Ελλάδας, διάβασα το βιβλίο του "Ελληνική Τραγωδία", και πήρα μια γερή δόση αυτής της περιπέτειας που δυνάμωσε μέσα μου όλα τα αγριόχορτα που είχαν φυτρώσει στη δεκαετία του '70. Τις επόμενες δεκαετίες που ακολούθησαν άλλαζε ο κόσμος άλλαζα κι εγώ μαζί του όχι πάντα σε συμφωνία με τον κόσμο. Κάπως έτσι έφτιαχνα νέες άποψεις για αρκετά γεγονότα, αλλά αυτό συνέβη και με κόπο και με ζητούμενο μια όσο γίνεται καλύτερη σχέση της ζωής μου με τις αλήθειες μου για την Ιστορία και όχι μόνο.

thalis13«Δεν φοβάμαι μήπως αρρωστήσω. Τι φοβάμαι λοιπόν; Φοβάμαι όλα τα πράγματα που μπορεί να αλλάξει γύρω μου η επιδημία. Μήπως ο πολιτισμός μας αποδειχτεί χάρτινος πύργος. Φοβάμαι τον αποδεκατισμό και την κατάρρευση, αλλά και το αντίθετο: μήπως αυτό το κύμα φόβου δεν αφήσει κανένα ίχνος, μήπως περάσει χωρίς να αλλάξει τίποτα». Αυτές οι φράσεις του Ιταλού συγγραφέα Paolo Giordano φέρνουν, ενδεχομένως, στο μυαλό πρόσφατες, δικές μας σκέψεις, επειδή γράφτηκαν πριν από λίγες εβδομάδες, εν θερμώ, τις πρώτες ημέρες του ξεσπάσματος της πανδημίας του κωρονοϊού. 

thalis4Ποια είναι τα καλύτερα εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο; Το ερώτημα απασχολεί, πολύ συχνά, κυβερνήσεις, εκπαιδευτικούς, δασκάλους, μαθητές και γονείς. Αναζητούν μεθόδους, παραδείγματα και λύσεις για να προσεγγίσουν τις αλλαγές και τα προβλήματα που επιφέρουν στην εκπαίδευση οι εξελίξεις κάθε εποχής. Το βιβλίο «Φυτώριο ευφυΐας» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης), της Βρετανίδας εκπαιδευτικού Λούσι Κρέχαν, επιχειρεί να απαντήσει στο ερώτημα με έναν πολύ ενδιαφέροντα και αποτελεσματικό τρόπο.

 Για να κατανοήσει καλύτερα ορισμένα από τα πιο επιτυχημένα εκπαιδευτικά συστήματα, η συγγραφέας ταξίδεψε διαδοχικά στη Φινλανδία, στην Ιαπωνία, στη Σαγκάη, στη Σιγκαπούρη και στον Καναδά.

davidson1Μια ριζοσπαστική επανεκτίμηση της ομοερωτικής φιλίας στην αρχαία Ελλάδα σε ένα βιβλίο-σταθμό του James Davidson, από τον M.Hulot

Για αιώνες η Ελληνική Ομοφυλοφιλία ή ο Ελληνικός Έρωτας –αυτό που οι Ρωμαίοι αποκαλούσαν "ελληνικό έθιμο" (mos Graeciae, mos Graecorum)‒ ήταν ένα από τα πιο περίπλοκα ζητήματα της δυτικής Ιστορίας, ένας αληθινός κόμπος» γράφει ο ιστορικός James Davidson στην εισαγωγή του βιβλίου του "Οι Έλληνες και ο ελληνικός έρως" που αποτελεί ίσως την πιο ολοκληρωμένη μελέτη για τον ομόφυλο έρωτα στην αρχαία Ελλάδα που έχει γίνει την σύγχρονη εποχή.  

egomio1"Το εγκώμιο της απραξίας" του Φρανσουά Ζυλιέν μου το πρότεινε μια φίλη μου. Από κοντά την φχαριστώ κι από μακρυά φιλώ σε. Τα άρθρα του Στάθη Τσαγκαρουσιάνου που περιλαμβάνει το  "Ας φυσά τώρα" είναι editorial του που δημοσιεύτηκαν τα τελευταία χρόνια στη lifo και τα περισσότερα τα είχα διαβάσει. Επειδή όταν τα πρωτοδιάβασα μου άρεσαν γι'αυτό αγόρασα το βιβλίο. Ήμουν σίγουρος ότι θα τα ξαναδιάβαζα. Πράμα που συνέβη και το ευχαριστήθηκα. 

gm8Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου.

{…} Ο καπιταλισμός, πριν φανερώσει τα αδιέξοδά του, κατέστρεψε τον ψυχισμό των ανθρώπων, διαμόρφωσε έναν ανθρωπολογικό τύπο μοναχικό, νευρωτικό, αγχώδη, φοβικό και φοβισμένο, ανταγωνιστικό, επιθετικό, ενεργοβόρο, καριερίστα και αμοραλιστή, κάτοικο του «εγώ» και όχι του «εμείς». Ακόμα και σήμερα ο άνθρωπος αυτός διατηρεί την ψευδαίσθηση της ατομικής διαφυγής. Ο ανθρωπολογικός τύπος της ιδιώτευσης, της απάθειας, της συναλλαγής και της αλλοτρίωσης είναι μέρος του προβλήματος που έχουμε να επιλύσουμε.

Είναι ανάγκη να υιοθετήσουμε άλλα νοήματα, άλλες σημασίες και άλλα προτάγματα στη ζωή μας, με τα οποία θα αξίζει να ζει κανείς σήμερα και όχι να περιμένει την έφοδο στα «χειμερινά ανάκτορα». Διότι ο άνθρωπος, εκτός από κοινωνική κατασκευή, είναι ταυτόχρονα και δημιουργός της ζωής του.

meriz3Πρόλογος / επιμέλεια: Γιώργος Μεριζιώτης

Ταξιδιώτης του ονείρου

«Περιήγηση στην Ουτοπία» είναι ο τίτλος του βιβλίου που έγραψε η Μαρία-Λουίζα Μπερνέρι το οποίο αποτελεί  ένα από τα σημαντικότερα έργα για τις ουτοπίες, όπου μάλιστα επιχειρεί μια κρίσιμη και χρήσιμη αντιδιαστολή ανάμεσα στις εξουσιαστικές και τις αντιεξουσιαστικές ουτοπίες.

Ζούμε στην εποχή του γκρίζου (σαν την στάχτη και το μπετόν ) του μαύρου (σαν τα αποκαΐδια), ζούμε στην εποχή της αριθμοποίησης του ανθρώπου ως νούμερο στις στατιστικές, ζούμε την απόλυτη δικτατορία του εφικτού, του ρεαλισμού, του πραγματισμού, του προγραμματισμού και της μηχανοποίησης του ανθρώπου, ζούμε ως καταναλωτές των προϊόντων των μμε και των σόσιαλ μίντια, τις ζωές των άλλων.

math1Βεβαίως και είχαμε αναφέρει ότι το 2018 είχε ανακηρυχθεί με απόφαση του υπουργείου Παιδείας "έτος Μαθηματικών". Κι αυτό διότι φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από την ίδρυση της "Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας", του αρχαιότερου επιστημονικού σωματείου της χώρας. 

Στόχοι της ανακήρυξης του 2018 ως «Έτους Μαθηματικών» σύμφωνα με το υπουργείο είναι:

  • Να προβληθεί και να αναδειχθεί η σημασία των μαθηματικών και ο ρόλος τους στη δημιουργία και την ανάπτυξη του ανθρώπινου πολιτισμού.
  • Να ενισχυθεί το ενδιαφέρον για τα μαθηματικά, την ιστορία και τη διδασκαλία τους.