Παρασκευή, 22 Δεκεμβρίου 2023 19:40

Οι αστικές αναπλάσεις στην Αθήνα, του Nikos Belavilas, από το fb

Επιλέγων ή Συντάκτης 

athina1Οι αστικές αναπλάσεις στην Αθήνα έχουν μία διαχρονικότητα, μία συνέχεια από τα μεταπολεμικά χρόνια. Στην αρχή με πεδίο τους αρχαιολογικούς χώρους (Αρχαία Αγορά, Ρωμαϊκή Αγορά, Φιλοπάππου, Ηρώδειο) και από τη Μεταπολίτευση το «τρίγωνο» και το ευρύτερο κέντρο. Πρώτη η Πλάκα, ο πεζόδρομος της Βουκουρεστίου, ακολούθησαν το Θησείο, τα Εξάρχεια, το κέντρο  (Ερμού, Αιόλου και Μητροπόλεως), η Τεχνόπολη, του Ψυρρή, το Μεταξουργείο, ο «Μεγάλος Περίπατος» της Βασιλέως Παύλου-Διονυσίου Αρεοπαγίτου και οι πλατείες· Μοναστηράκι, Ομόνοια, Κολωνάκι. Επιχειρήθηκε στη συνέχεια η πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου με το “Rethink Athens” και η ολοκλήρωση της αρχαιολογικής διαδρομής μέσω της Βασιλίσσης Όλγας προς το Καλλιμάρμαρο. Η Πανεπιστημίου σταμάτησε λόγω μεγάλων αντιδράσεων, η δε Βασιλίσσης Όλγας εγκαταλείφθηκε το 2012 παρότι ήταν πλήρως μελετημένη. 

Όταν ιδρύθηκε η «Ανάπλαση Αθήνας» το 2018, επιχειρήσαμε να πιάσουμε το νήμα από εκεί που το διέκοψε η οικονομική κρίση, συνεχίζοντας τα έργα της καταργημένης κρατικής εταιρείας της Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων Αθήνας. Με εξαίρεση την πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου. Ήταν μία πολιτική επιλογή, να μην «καεί» το έργο του νέου τότε φορέα αναπλάσεων αναθερμαίνοντας την έντονα διχαστική σύγκρουση η οποία ακόμη υποβόσκει.  

Στο καλάθι των έργων της «Ανάπλασης» του 2018-2019 προστέθηκαν τα Προσφυγικά της λεωφόρου Αλεξάνδρας, η επίσης ξεχασμένη Ακαδημία Πλάτωνος, το θέατρο Λυκαβηττού, η επανάχρηση των δημοσίων ακινήτων του κέντρου, οι αναπλάσεις των δύο μεγάλων αξόνων· της Πειραιώς και της Συγγρού. Τελευταίο, το τολμηρό και εξαιρετικής σημασίας έργο της αποκάλυψης και αναβίωσης της φυσικής κοίτης του Ιλισού από το Ολυμπείο έως το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Ενώ έμενε και μένει σε εκκρεμότητα το Μητροπολιτικό Πάρκο στο Γουδί, ένα κορυφαίο δημόσιο περιβαλλοντικό έργο σε ύπνωση, αν και σχεδιασμένο εδώ και εικοσιπέντε χρόνια.

Για να επιτύχουν τα πιο πάνω η επιχειρησιακή συνταγή είναι δεδομένη. Δεν μπορεί να τα κάνει ένας δημοτικός οργανισμός. Είναι πολύ μεγάλες και περίπλοκες οι επεμβάσεις στον αστικό ιστό. Ούτε μπορεί να τα κάνει μόνη της μία κρατική υπηρεσία. Απαιτείται η πλήρης εμπλοκή της αυτοδιοίκησης καθώς έχει ρόλο και λόγο σε όλα τα θεσμικά επίπεδα, από τις απλές ρυμοτομίες έως τα τελικά σχέδια που πρέπει να εγκρίνει το δημοτικό συμβούλιο, στις περιβαλλοντικές μελέτες υπό τον έλεγχο του περιφερειακού συμβουλίου. Η εμπλοκή των οργανισμών όλων των επιπέδων δημιουργεί έναν λαβύρινθο: Οργανισμοί κοινής ωφέλειας για τα δίκτυα (αποχετεύσεις, ύδρευση, ενέργεια, επικοινωνίες, μετρό, λεωφορεία), αρχαιολογική υπηρεσία, πολυάριθμες περιφερειακές και υπουργικές διευθύνσεις μεταφορών, πολεοδομίας και περιβάλλοντος για τους δρόμους και τις περιβαλλοντικές, κυκλοφοριακές και πολεοδομικές εγκρίσεις. Είναι, τέλος, οι άπειρες αποφάσεις διαφορετικών υπουργείων που απαιτούνται για κάθε τέτοια παρέμβαση. Η διεθνής εμπειρία των μητροπόλεων λέει ότι για να πετύχουν μεγάλης κλίμακας αναπλάσεις χρειάζεται ένας αυτόνομος δημόσιος φορέας. Παντού στην Ευρώπη, τα μητροπολιτικά έργα αστικού σχεδιασμού γίνονται έτσι. Ο φορέας δεν είναι ούτε αμιγώς υπουργικός ούτε αμιγώς αυτοδιοικητικός, αλλά και τα δύο μαζί. Συντονίζει τις δύο πυραμίδες του κράτους -τις υπουργικές διευθύνσεις, τους οργανισμούς και τις δημοτικές και περιφερειακές διευθύνσεις. Με ευρεία δημοκρατική διαβούλευση, συμβιβασμούς και συναινέσεις. Έτσι γίνεται η πολεοδομία στις δημοκρατίες. Σε άλλα καθεστώτα δεν ερωτάται ουδείς, αποφασίζουν οι ηγεμόνες μόνοι τους.

Στον ιδρυτικό της νόμο του 2018, στο διοικητικό συμβούλιο της κρατικής εταιρείας «Ανάπλαση Αθήνας» συμμετείχαν ο Δήμος Αθηναίων δια του δημάρχου του και εκπρόσωπος της Περιφέρειας Αττικής. Οι άλλες θέσεις καλύφθηκαν από εκπροσώπους των υπουργείων Υποδομών, Πολιτισμού, Περιβάλλοντος και Επικρατείας.  

Με την τροποποίηση του 2020, η προεδρία της εταιρείας πέρασε στον δήμαρχο Αθηναίων. Ο ίδιος όρισε και τον διευθύνοντα σύμβουλο και τα μέλη του δημοτικού συμβουλίου στο διοικητικό συμβούλιο. Τότε αποκλείστηκε και η Περιφέρεια Αττικής.

Η «Ανάπλαση Αθήνας» έτσι υποβιβάστηκε σε σχεδόν δημοτικό οργανισμό. Με την πρόσφατη αλλαγή συνέβη το ακριβώς αντίθετο. Η εταιρεία με κυβερνητική απόφαση διέρρηξε κάθε δεσμό με την αυτοδιοίκηση. Παράλληλα τοποθετήθηκε άνευ λόγου σε ένα νέο πεδίο καλύπτοντας ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Πέραν ότι αυτό αναπαράγει τον πρωτευουσιάνικο υδροκεφαλισμό, διαμορφώνει μία υπερ-εταιρεία άλλου σκοπού η οποία αφενός έχει χάσει το ξεκάθαρο αντικείμενό της - τις μητροπολιτικές αναπλάσεις της Αθήνας - και αφετέρου θα αναγκαστεί να στήνει θυγατρικές και παραρτήματα για να εκτελέσει αναπλάσεις σε άλλες πόλεις.  

Τα κίνητρα του περίεργου μετασχηματισμού δεν είναι αθώα. Ακόμη χειρότερο όμως, είναι ότι η διαδικασία των αστικών αναπλάσεων της μητροπολιτικής Αθήνας πέφτει πάλι στα βράχια με τις αστοχίες και τους αυτοσχεδιασμούς. 

#Ανάπλαση_Αθήνας

Φωτό: Babis Louizidis

Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση