Τετάρτη, 27 Ιουλίου 2022 12:26

Γιατί είναι *τόσο* σημαντικό το δάσος της Δαδιάς για την Ελλάδα

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

dadiaΣ.Δ. Το δάσος της Δαδιάς, στο κέντρο του Έβρου, έκτασης πάνω από 400.000 στρέμματα, από τα οποία τα 73.000 είναι αυστηρά προστατευόμενα, το είχαμε επισκεφτεί πριν 20 χρόνια περίπου. Από τότε έχει ριζώσει μέσα μου η όμορφη και δροσερή αίσθηση του απέραντου πράσινου. Ίσως γι'αυτό τώρα που άκουσα ότι καίγεται ένιωσα σαν να καιγόμουν κι εγώ, εννοείται πιο λίγο και για λίγο. Με λίγα λόγια στεναχωρήθηκα πιο πολύ από τις υπόλοιπες πυρκαγιές σε διάφορα μέρη της Ελλάδας και όλου του κόσμου, μέρη που δεν τα έχω περπατήσει, δεν τα έχω απολαύσει. Αυτή η αναφορά της Σταματίνας Σταματάκου τη μνήμη εκείνης της εκδρομής έχει ως αιτία της ανάρτησης.

Ένα μοναδικό μωσαϊκό σήμα κατατεθέν μιας ολόκληρης περιοχής με απέραντα ώριμα δάση, με ιδιαίτερα ξέφωτα, ένας αναντικατάστατος βιότοπος όπου έχουν καταγραφεί 36 από τα 39 ημερόβια και 6 από τα 13 νυκτόβια αρπακτικά πουλιά της Ευρώπης, ακόμη και καλλιεργούμενες εκτάσεις και μικρά βοσκοτόπια: αυτό είναι το δάσος της Δαδιάς που δοκιμάζεται από την πύρινη λαίλαπα. Ανυπολόγιστη η αξία του για την χώρα μας, τα Βαλκάνια αλλά και ολόκληρη την Ευρώπη. Είδη μοναδικά σε έναν μοναδικό τόπο πάνω από 25.000 στρέμματα κάηκαν. 

Στη Δαδιά τα τρία από τα τέσσερα είδη γυπών της Ευρώπης αναπαράγονται. Ένα εξ αυτών, ο μαυρόγυπας (Aegypius monachus), αποτελεί και το είδος «σημαία» της περιοχής, καθώς διατηρεί στη Δαδιά τη μοναδική αναπαραγωγική του αποικία στην Ελλάδα και τα Βαλκάνια. Ο απειλούμενος ασπροπάρης, ο μικρότερος της παρέας των γυπών, διατηρεί πλέον τον καλύτερα αναπαραγόμενο πληθυσμό του στην περιοχή της Θράκης. Τα τελευταία 10 χρόνια ο ελληνικός πληθυσμός έχει καταρρεύσει με λιγότερα από 15 ζευγάρια να έχουν απομείνει, 5 από αυτά στο δάσος Δαδιάς.  

Ο συντροφικός και σπάνιος μαυρόγυπα

 Όπως εξηγεί η WWF, που τονίζει στη LiFO την ανάγκη διάσωσης του μαυρόγυπα, από τις αρχές Ιανουαρίου, τα ζευγάρια ξεκινούν τις αναπαραγωγικές τους επιδείξεις και χτίζουν μαζί τη φωλιά τους στις κορυφές των πεύκων που μπορεί να φτάσει μέχρι και τα 2 μέτρα σε διάμετρο και ένα μέτρο σε ύψος. Μοιράζονται την «ευθύνη» ανατροφής του νεοσσού, επωάζοντας το μοναδικό αυγό τους για 50-55 μέρες, μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου. Η άφιξη του νέου μέλους της οικογένειας, φέρνει ευθύνες για τους γονείς που ταΐζουν το μικρό από τον Μάιο και για 3,5 περίπου μήνες ώσπου να πετάξει από τη φωλιά του, ενώ θα ενηλικιωθεί και θα «ανοίξει τις φτερούγες» του για αναπαραγωγή όταν φτάσει τα 5 με 6 χρόνια. Ως τότε ταξιδεύει στις γύρω περιοχές μαθαίνοντας τις τροφικές πηγές που εκτείνονται και πέρα από τα σύνορα του Εθνικού Πάρκου δάσους Δαδιάς ως τον Νέστο και τη γειτονική μας Βουλγαρία.

Ο μοναδικός ταξιδιώτης ασπροπάρης

Σύμφωνα με την WWF, ο βενιαμίν μεταξύ των τεσσάρων ειδών ευρωπαϊκών γυπών είναι ο ασπροπάρης, ένας μοναδικός ταξιδιώτης που περιδιαβαίνει τους ουρανούς της Μεσογείου και της Αφρικής. Ως μεταναστευτικό είδος, επιλέγει τα μέρη μας για να διαιωνίσει το είδος του και την Αφρική για να ξεχειμωνιάσει σε πιο ζεστό κλίμα. Στα Βαλκάνια συναντάμε έναν σημαντικό πληθυσμό του και η Δαδιά, όπως και η ευρύτερη περιοχή της Θράκης, αποδεικνύονται για ακόμη μια φορά ένα ιδιαίτερα φιλόξενο μέρος για τους γύπες της Ευρώπης. Για τον ασπροπάρη η οικογένεια είναι πάνω από όλα…! Γεννά 1 με 3 αυγά και την φροντίδα τους αναλαμβάνουν ισότιμα και οι δύο γονείς. Η τροφή του δεν διαφέρει πολύ από τους υπόλοιπους γύπες, παρότι δείχνει μία διάθεση να εμπλουτίζει τη διατροφή του με σκαντζόχοιρους, χελώνες, σαύρες και έντομα. Οι κοιλότητες βράχων κοντά σε περιοχές με έντονη κτηνοτροφία είναι το αγαπημένο του «στέκι» για να φωλιάσει.

Ο μοναδικός αυτός γύπας είναι πλέον παγκόσμια κινδυνεύον είδος, καθώς η μείωση του πληθυσμού του είναι από τις πιο ραγδαίες σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα τελευταία τριάντα χρόνια έχουν χαθεί οι μισοί ασπροπάρηδες της Ευρώπης. Στην Ελλάδα θεωρείται είδος κρισίμως κινδυνεύον καθώς από τα 70 ζευγάρια το 2000, μόλις 15 ζευγάρια καταγράφηκαν το 2012 σε δυο κυρίως περιοχές: τη Θράκη και τα Μετέωρα.

Το δάσος Δαδιάς κρατάει και πάλι την πρωτιά, έχοντας διατηρήσει 5 ζευγάρια, αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά ότι οι δράσεις προστασίας είχαν θετικό αποτέλεσμα σε ένα είδος που ο πληθυσμός του καταρρέει χρόνο με τον χρόνο σε όλη την Ελλάδα.

Η WWF, που βρέθηκε για πρώτη φορά στη Δαδιά το 1979 και από το 1992 εγκαταστάθηκε μόνιμα εκεί με την επιστημονική της ομάδα, η ΑΝΙΜΑ – Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής που βρίσκονται αυτή την ώρα στο πεδίο για να περιθάλψουν άγρια τραυματισμένα και ο δήμαρχος Σουφλίου μιλούν στη LiFO. 

 Τα Μικροπράγματα της LiFO μίλησαν με την WWF και την βιολόγο PhD Παναγιώτα Μαραγκού, επικεφαλής προγραμμάτων προστασίας περιβάλλοντος.

— Μετά από αυτή την τόση μεγάλη καταστροφή θα παραμείνετε στη Δαδιά και αν ναι, έχετε σκεφτεί πώς θα προσαρμόσετε την ομάδα σας και τις αλλαγές που θα γίνουν;

Βεβαίως θα μείνουμε. Δεν υπάρχει περίπτωση να φύγουμε από την περιοχή. Μάλιστα έχει φτιαχτεί και ένα διάδοχο ανεξάρτητο σχήμα. Η Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας της Θράκης, μια τοπική δηλαδή οργάνωση, με την οποία οποία κληρονομούμε το έργο μας, θα είναι μαζί μας και θα δουλεύουμε παρέα από δω και πέρα. Καταρχάς πρέπει να σβήσει η φωτιά για να γίνει ένας απολογισμός της καταστροφής και της επίπτωσης, γιατί η φωτιά δυστυχώς συνεχίζει να καίει.

Εμείς θέλουμε να προχωρήσουμε στη δράση, που πάντα λέγαμε και προσπαθούσαμε, να φτιάξουμε ανοίγματα μέσα στο δάσος. Ξέρετε, το δάσος παλαιότερα είχε περισσότερα ανοίγματα επειδή υπήρχε κτηνοτροφία. Τώρα πια η κτηνοτροφία από την περιοχή έχει μειωθεί πάρα πολύ και το δάσος έχει πυκνώσει. Οπότε ένα βήμα είναι να φτιαχτούν τεχνητά αυτά τα ανοίγματα που θα βοηθήσει και τα αρπακτικά πουλιά, αλλά και θα λειτουργήσει αντιπυρικά.

Φυσικά πρέπει να δούμε τις περιοχές που κάηκαν, ποιες χρειάζονται αποκατάσταση και ποιες όχι. Η μαύρη πεύκη ή που υπάρχουν σε μεγάλο μέρος του δάσους, είναι ένα είδος το οποίο δεν αναγεννάται. Φυσικά και με αυτή την έννοια θα χρειαστεί βοήθεια, αλλά πρέπει να δούμε πού κάηκε μαύρη πεύκη και πρέπει να ξαναφυτευτεί. Συνεργαζόμαστε πάρα πολύ στενά και με τη μονάδα διαχείρισης της προστατευόμενης περιοχής για την παρακολούθηση της περιοχής και επίσης θα συνεχίσουμε μια τρέχουσα δράση, η οποία έχει να κάνει με την παρακολούθηση των επιπτώσεων των αιολικών πάρκων στην αστική πανίδα της περιοχής και τα μεγάλα πρακτικά, μια δράση την οποία έχει αναλάβει η εταιρεία προστασίας ποικιλότητας της Θράκης.

Δεν πρόκειται να φύγουμε, είναι μια περιοχή την οποία την έχουμε αγαπήσει, όπου η παρουσία του WWF ήταν καθοριστικής σημασίας προκειμένου να τεκμηριωθεί η αξία της, να φτιαχτεί ειδική περιβαλλοντική μελέτη που οδήγησε στην ανακήρυξη του εθνικού Πάρκου του 2006. Ίσα ίσα μετά από αυτή την καταστροφή θεωρούμε ότι είναι όχι μόνο καθήκον μας, αλλά και ανάγκη να μείνουμε εκεί και να βοηθήσουμε στην επόμενη μέρα όσο μπορούμε.

— Υπάρχει κάποια μέριμνα αυτή τη στιγμή για τα πυρόπληκτα άγρια ζώα; 

Αυτή τη στιγμή στο πεδίο γι’ αυτό τον σκοπό βρίσκεται η ΑΝΙΜΑ. Προσπαθούμε να συνεργαζόμαστε και να ενισχύουμε οργανώσεις όπως η ΑΝΙΜΑ, που είναι και πολύ πιο εξειδικευμένες σε αυτό, προκειμένου να υλοποιήσουν το έργο.

— Πιστεύετε, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, θα μπορούσε το δάσος να επανέλθει στην πρότερη κατάσταση και αν ναι, μετά από πόσα χρόνια;

Ναι, το δάσος θα επανέλθει, θα πάρει χρόνια. Τουλάχιστον για τα πεύκα, για να ξαναγίνουν μεγάλα και ώριμα, θα χρειαστούμε τουλάχιστον 20-25 χρόνια. Οι βελανιδιές θα ανακάμψουν πολύ πιο γρήγορα και πολύ πιο εύκολα, αυτό που δεν πρόκειται να αποκατασταθεί, εφόσον καταστραφεί, ακόμα ευτυχώς όμως δεν έχει όμως συμβεί, είναι η αποικία του μαυρόγυπα.

Αν τυχόν η φωτιά προχωρήσει και άλλο δυτικά μέσα στον ως τον πυρήνα και απειλήσει τον βιότοπο του μαυρόγυπα, απειλήσει την απειλήσει την αποικία ή κάψει την αποικία, τα δέντρα που είναι πάνω φωλιές, αυτό δεν πρόκειται να επανέλθει. Τα πουλιά ξαναγυρνάνε στις γνωστές στους φωλιες, λίγο ως πολύ, χρειάζονται πολύ μεγάλα ώριμα και γερά δέντρα για να φτιάξουν τις φωλιές τους πάνω, δέντρα, τα οποία είναι πολύ μεγαλύτερα σε ηλικία από 20 ετών και βέβαια δεν πρόκειται να περιμένουν να μεγαλώσουν τα δέντρα για να ξαναγυρίσουν και να ξαναφτιάξουν τις φωλιές τους.

Είναι η μοναδική αποικία στα Βαλκάνια. Δεν θέλουμε να σκεφτόμαστε ποια μπορεί να είναι η επίπτωση στον πληθυσμό των Βαλκανίων συνολικότερα, γιατί αυτά είναι μεγάλα, πετάνε σε μεγάλες αποστάσεις. Δηλαδή τα πουλιά που φωλιάζουν στην Δαδιά βρίσκονται και στην υπόλοιπη Θράκη για να τραφούνε, στη Βουλγαρία, στην Τουρκία. Αν καταστραφεί όμως η αποικία τους, το σπίτι τους, δεν ξέρουμε τι επιπτώσεις θα έχει αυτό στον πληθυσμό. Σίγουρα θα είναι κάτι το οποίο δεν μπορεί να αποκατασταθεί, δεν μπορεί να διορθωθεί και ελπίζουμε να μη συμβεί.

— Στη Δαδιά δεν υπήρξε επαρκής πρόληψη; Σε άλλες περιοχές Natura υπάρχει; Τι μέτρα θα μπορούσαν να είχαν παρθεί για να μην φτάσει η φωτιά να είναι ανεξέλεγκτη τόσες μέρες;

Χρειάζεται μεγάλη έμφαση στην πρόληψη. Αυτό δεν είναι κάτι το οποίο δεν συνέβη στην Δαδιά ενώ συμβαίνει σε άλλες περιοχές γενικά στη χώρα μας. Η μεγαλύτερη έμφαση είναι στην καταστολή, όταν λέμε πρόληψη εννοούμε αντιπυρικές ζώνες και οι δρόμοι να είναι συντηρημένοι και καθαροί. Σε αυτή την περίπτωση φέτος αυτό συνέβη. Η δασική υπηρεσία είχε εξασφαλίσει τα χρήματα. Είναι όμως κάτι που θα πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο. Επιπλέον, θα πρέπει να γίνεται βάσει σχεδίου, ακόμα και μέσα σε προστατευόμενες περιοχές η διαχείριση της καύσιμης ύλης, καθαρισμοί όπου χρειάζεται, προκειμένου αν ξεσπάσει κάποια πυρκαγιά αυτή να καίει με λιγότερη ένταση και να είναι πιο εύκολο να σβήσει.

Δεν μπορούμε να ελπίζουμε στη Μεσόγειο ότι δεν θα έχουμε πυρκαγιές. Θα έχουμε πυρκαγιές, άρα θα πρέπει να τις προλαμβάνουμε. Και αυτό είναι μια δουλειά η οποία ξεκινάει από το χειμώνα και βασικά χρειάζεται χρόνια για να δείξει τα αποτελέσματά της. Δεν είναι ότι καθάρισα φέτος και ξέγνοιασα, πρέπει να καθαρίζω κάθε χρόνο τις αντιπυρικές και τους δρόμους και πρέπει να υπάρχει και το διαχειριστικό σχέδιο.

Στη Δαδιά υπάρχει το διαχειριστικό σχέδιο αλλά δεν υπάρχουν πάντα τα χρήματα, δηλαδή δεν υπάρχουν πάντα τα χρήματα για να για να υλοποιηθεί όπως πρέπει. Για αυτό είπα πριν ότι είναι ένα πράγμα να λέμε ότι μια περιοχή είναι προστατευόμενη, είναι ένα δεύτερο βήμα να ορίζουμε το διαχειριστή αυτής της περιοχής, αλλά είναι μια τελείως διαφορετική υπόθεση ο διαχειριστής αυτός να έχει το σχέδιο στα χέρια του που θα καθοδηγεί τις δράσεις του και να έχει και να έχει και τους πόρους να το υλοποιήσει.

— Είναι ίσως τότε σε μεγάλο βαθμό ζήτημα μην επαρκών πόρων αυτή η καταστροφή; 

Πρέπει πρώτα να σβήσει και μετά να γίνει ένας συνολικός αστυνομικός. Δεν θα το έλεγα έτσι. Ωστόσο. μια περιοχή η οποία θα είχε τη δασική υπηρεσία, θα είχε το προσωπικό, θα είχε τους πόρους και τη δυνατότητα να υλοποιεί πολύ περισσότερα και πολύ πιο συστηματικά έργα πρόληψης θα ήταν ένα εχέγγυο ότι η πυρκαγιά θα εξελισσόταν πολύ καλύτερα.

Δεν θέλω να φανεί ή να νομίζετε ότι η δασική υπηρεσία ή η μονάδα διαχείρισης δεν έκανε τη δουλειά της. Απλά δεν έκανε όλα όσα θα μπορούσε να έχει να έχει κάνει, αν είχε το πλήρες προσωπικό και τον κόσμο που χρειάζεται.

Το δάσος αποτελεί ενδιαίτημα, αποτελεί σπίτι για μια σειρά από είδη, τα οποία δεν είναι αυτονόητο και κατά πάσα πιθανότητα δεν θα συμβεί ότι θα πάνε στην διπλανή περιοχή και θα συνεχίσουν. Ιδίως αν μιλάμε για μοναδικά χαρακτηριστικά, όπως είναι η αποικία του μαυρόγυπα στη συγκεκριμένη περίπτωση, η απώλεια είναι πολύ μεγαλύτερη από τα χιλιάδες στρέμματα ή από τα χρόνια που θα πάρει για να αναγεννηθεί το δάσος.

Ακόμα δεν μπορούμε να κάνουμε ένα πλήρη οικολογικό απολογισμό των επιπτώσεων αυτής της πυρκαγιάς. Επίσης θα πρέπει πάρα πολύ άμεσα, αφού γίνει απολογισμός να σχεδιαστούν οι δράσεις της επόμενης μέρας και επειδή μιλάμε για προστατευόμενη περιοχή, αυτές οι δράσεις θα πρέπει να συνδυαστούν με την αποτελεσματική προστασία.

Γιατί ένα πράγμα είναι να ορίζεις μια προστατευόμενη περιοχή, ένα άλλο κλίμα είναι να ορίζεις τους υπεύθυνους για τη διαχείριση, αλλά είναι κάτι τελείως διαφορετικό, που ακόμα εκκρεμεί στη χώρα μας, να σχεδιάζεις τη διαχείριση, να λες τι πρέπει να γίνει, με ποιο τρόπο πρέπει να γίνει και να εξασφαλίζεις και τα χρήματα και τους ανθρώπους για να γίνει. Ιδιαίτερα στο τελευταίο, να εξασφαλίσουμε τα χρήματα και τους ανθρώπους για να γίνουν, είναι κάτι το οποίο “πονάει” σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές της χώρας. Παρά τις κατά καιρούς υποσχέσεις και καλές προθέσεις.

Πηγή:  mikropragmata.lifo  Το άρθρο περιλαμβάνει ακόμα δυο συνεντεύξεις. Μία με την Μαρία Γανωτή, πρόεδρο  της ΑΝΙΜΑ-Σύλλογος Προστασίας Άγριας Ζωής και μία με τον δήμαρχο Σουφλίου Παναγιώτη Καλακίκο. 

 

Τελευταία τροποποίηση στις Πέμπτη, 28 Ιουλίου 2022 11:07
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση