Τετάρτη, 06 Ιουλίου 2022 20:32

Αποφεύγουμε να συζητάμε για τη σεξουαλικότητα των ανάπηρων ατόμων σαν να είναι ταμπού, σαν να είναι πρόβλημα και όχι απλά μια διαφορετική κατάσταση

Επιλέγουσα ή Συντάκτρια 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

ets71Δήμητρα Αθανοσοπούλου. Μπορούμε να ερωτευτούμε όποιον και όπως θέλουμε ή μήπως οι κοινωνίες αρτιμελιστικών αντιλήψεων μέσα στις οποίες ζούμε καθορίζουν ακόμα και τον τρόπο που θα υπάρχουμε και θα επιθυμούμε;

«Ο κόσμος δεν μπορεί να ερωτευτεί έναν Αλλο που είναι ανάπηρος. (παύση) Μπορεί αρκεί να το αποδεχτεί». Μια από τις πρωταγωνίστριες της ομάδας Εν Δυνάμει, μιας κολεκτίβας καλλιτεχνών με και χωρίς αναπηρία, θίγει -μέσα σε δυο φράσεις- ένα από τα σπουδαιότερα ζητήματα της ανθρώπινης κατάστασης: την πρόσβασή μας στον έρωτα... ένα δικαίωμα που στην πραγματικότητα δεν καθορίζεται από καμία αναπηρία ή διαφορετικότητα αλλά… από τις απεικονίσεις της καπιταλιστικής αρτιμελιστικής κοινωνίας.

Στα μίντια και στην τέχνη υπάρχει συνήθως η τάση αναπαραγωγής του μύθου περί αναπηρικής δυστυχίας. Τι καθορίζει ποιος είναι ευτυχισμένος; Ποιος αποφασίζει για το ποιος μπορεί να έχει δικαίωμα στη σεξουαλική έκφραση και στην ερωτική ικανοποίηση; «Φοβούνται πως είμαστε ζώα, πως δεν θα ξέρουμε πώς να κρύψουμε τον έρωτά μας, φοβούνται μήπως κάνουμε παιδιά και είναι ξεχωριστά όπως εμείς», λέει μια ηρωίδα της παράστασης «Ερωτευμένα άλογα», που ανέβασε η ομάδα Εν Δυνάμει. Τα λόγια που ακούγονται πάνω στη σκηνή έχουν τη δύναμη να παραλύσουν στιγμιαία τα σώματα που βρίσκονται από κάτω και παρακολουθούν με έναν λυγμό στο στήθος. Τα «Ερωτευμένα άλογα» δεν ενθαρρύνουν τα νομιμοποιημένα στερεότυπα που καταλήγουν στην κατασκευή της εικόνας του ανάπηρου ως «μη κανονικού», σπάνε τα ταμπού για την αναπηρία και τη σεξουαλικότητα, υμνώντας τη γενετήσια ορμή και τη συναισθηματική ανάγκη -ανεξάρτητα από την όποια διαφορετικότητα- για ερωτικό μοίρασμα - με τον όποιον Αλλο. Μιλούν για τον έρωτα «γιατί είναι ανάγκη να μιλήσουν γι’ αυτόν» και όχι να τον «πνίξουν» προτού προλάβει καν να συλληφθεί ή να εκδηλωθεί μέσα από την ιατρικοποίηση ή ακόμα και την ψυχιατρικοποίηση της αναπηρίας.

Η αναπηρία είναι εξάλλου μια κοινωνικά κατασκευασμένη έννοια, που συνδέεται με επιστημονικές, ιδεολογικές και πολιτικές αντιλήψεις. Συνεπώς ο τρόπος που προσλαμβάνει μια κοινωνία την έλλειψη αρτιμέλειας ή την απουσία πλήρους λειτουργικότητας είναι πάνω απ’ όλα ένα πολιτικό ζήτημα, δεδομένου πως καθορίζει τις προτεραιότητες στις πολιτικές ατζέντες και τις πρόνοιες που θα θεσμοθετηθούν.

Οι αρτιμελιστικές αντιλήψεις καθορίζουν με τη σειρά τους τον τρόπο που θα υπάρχουν τα ανάπηρα και τα μη ανάπηρα άτομα, τον τρόπο με τον οποίο θα συσχετίζονται, θα απολαμβάνουν και θα δημιουργούν. Η αναπηρία, έτσι, καταλήγει μια βιολογική κατηγορία ετερότητας και όχι ένα σύνθετο κοινωνικό ζήτημα το οποίο χρήζει πολιτικών παρεμβάσεων και έτσι ώστε να αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο αναπαράγονται τα στερεότυπα στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και κατ’ επέκταση η συμμετοχή των ανάπηρων ατόμων στην εργασία, στην εκπαίδευση, στην ψυχαγωγία.

Αν είχε δημιουργηθεί ο χώρος για τα αναπηρικά αμαξίδια στα πεζοδρόμια των πόλεών μας και στους χώρους εστίασης όπου συχνάζουμε, αν είχαμε δημιουργήσει τον χώρο για άτομα με αναπτυξιακές διαταραχές στα γραφεία μας και στις παρέες μας, τότε θα υπήρχε χώρος και στο μυαλό μας για να καταλάβουμε πως το πρόβλημα δεν είναι η αναπηρία καθαυτή, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αναπαράγονται τα στερεότυπα στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Η ζωτική και λειτουργική σύνδεση όλων μας με την κοινωνία -ανεξάρτητα από ποια διαφορετικότητα μας συνοδεύει- θα έπρεπε να είναι αυτονόητη.

Στην κοινωνία των αρτιμελιστικών αντιλήψεων τείνουμε όμως να θέτουμε την αναπηρία σε μια κατάσταση αεργίας, η οποία υπάρχει μόνο με προνοιακά επιδόματα, χωρίς ποτέ να χαράζουμε πραγματικά πολιτικές ενσωμάτωσης και προσβασιμότητας στο δομημένο περιβάλλον. Τείνουμε να θεωρούμε την κοινωνική ζωή, την εργασία, ακόμα και τον έρωτα προνόμια των αρτιμελών. Αποφεύγουμε να συζητάμε για τη σεξουαλικότητα των ανάπηρων ατόμων σαν να είναι ταμπού, σαν αν είναι πρόβλημα και όχι απλά μια διαφορετική κατάσταση.

Αν δεν πάψουμε να προσεγγίζουμε την αναπηρία μόνο μέσα από το ιατρικό μοντέλο και τη μελέτη της βλάβης και δεν αρχίσουμε να μιλάμε για την αναπηρία με βάση κοινωνικούς όρους, δεν θα καταφέρουμε να δούμε πως το σώμα μας προσδιορίζεται με βάση τις περιρρέουσες αντιλήψεις περί σώματος στο πλαίσιο της κοινότητας στην οποία ζει το κάθε άτομο, βάσει της φουκοϊκής σκέψης. Οσο στον νου μας και στον κόσμο μας θα είναι ταυτόσημες οι έννοιες αναπηρία και βλάβη τόσο ο έρωτας δεν θα είναι δημοκρατικός και δεν θα εξισώνει. Εμείς είμαστε όλοι ένα απέραντο λιβάδι από απότιστα λουλούδια. Είμαστε ένα απέραντο λιβάδι με λουλούδια -φράση δανεική από τα «Ερωτευμένα άλογα»- και ο έρωτας είναι να δίνεις αυτό που δεν έχεις - φράση δανεική από τον Ζακ Λακάν. Δεν μπορούμε δηλαδή να ερωτευτούμε πραγματικά αν δεν αναγνωρίσουμε την έλλειψή μας και δεν τη δώσουμε στον Αλλο…

Πηγή:  efsyn.gr/nisides  

Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 08 Ιουλίου 2022 09:55

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση