Δευτέρα, 08 Νοεμβρίου 2021 19:55

Στη μεγάλη καμπή αποκαθηλώνονται κυρίαρχα δόγματα, αλλάζουν προτεραιότητες, αξίες και ιδέες

Επιλέγων ή Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

angelus-novusΌποιος διαβάσει αυτό το ενδιαφέρον άρθρο του Κώστα Καλλίτση, είναι πολύ πιθανό ότι θα του δημιουργηθεί η πεποίθηση πως η μεγάλη καμπή στην ιστορία, όποτε και όταν ξεμυτίσει, θα έχει όλα τα χαρακτηριστικά των θεωριών του, των πιστεύω του. Δεν είναι παράξενο αυτό, αφού όλοι, άλλοι λιγότερο κι άλλοι περισσότερο, επιθυμούμε η ιστορία όπως θα συνεχιστεί να μας φροντίσει, να μας ικανοποιήσει, και με άλλα λόγια, να μας δικαιώσει τελικά. Να κάτι που είναι εντελώς ανθρώπινο. Ένας δεξιός λοιπόν, θα είναι σίγουρος πως όταν η επιθυμία για αλλαγές που σιγοβράζει στα βάθη της κοινωνίας φέρει την μεγάλη καμπή, αυτές θα έχουν τελικά το πρόσημο μιας δεξιάς κοσμοαντίληψης. Τα ίδια θα πιστεύει και ένας κεντρώος, παρομοίως κι ένας αριστερός, όπως και όλες οι ακραίες ομάδες στο δεξιό, στο κεντρώο και στο αριστερό φάσμα. 

Μία σημείωση. Να παρατηρήσουμε εδώ πως μετά τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο, όπου διαλύθηκαν όλες οι Ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες, δημιουργήθηκαν πάρα πολλά νέα ανεξάρτητα κράτη - έθνη για πρώτη φορά στην ιστορία τους. Στο ξεκίνημά τους το πολίτευμα αυτών των κρατών ήταν η κλασσικού τύπου αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Δημοκρατίες στις οποίες η χαρά ξεχείλιζε από παντού μετά από χιλιετίες αυτοκρατορικών αυταρχισμών κι άτεγκτων μοναρχιών.

Όμως λίγο πριν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο οι μόνες δημοκρατίες που συνέχισαν να υπάρχουν στην Ευρώπη ήταν έντεκα, αυτές της Γαλλίας, της Αγγλίας, της Ιρλανδίας, της Ισλανδίας, της Ολλανδίας, του Βελγίου, της Τσεχοσλοβακίας, της Σουηδίας, της Νορβηγίας, της Ρουμανίας, και της Ελβετίας. Αυτό μας δείχνει ότι δεν αρκεί σε μία συγκυρία μια συντριπτική πλειονότητα εντός ενός κοινού ιστορικού πεδίου να θέλει κάτι πολύ και να καταφέρει να το κερδίσει, αλλά θα πρέπει να μπορεί να το στήσει στα πόδια του και να το υπηρετήσει κάνοντάς το λειτουργικό και αποτελεσματικό τουλάχιστον ως προς τους στόχους που επικαλέστηκε και τους πόθους που εξέφρασε.  

Και μία γνώμη. Η ιστορία, δηλαδή οι άνθρωποι ως μονάδες και ως σύνολα, ως ομάδες και ως παρέες, ως στρώματα και ως τάξεις, αφομοιώνουν κάποια στιγμή, είτε με το καλό είτε με το άγριο, ότι αυτή είναι ανεξάντλητη και πανούργα και ότι γεννάει είναι συχνά απρόβλεπτο ακόμα και για τους πιο μελετημένους και ευφυείς μελλοντολόγους. Κι αυτό γιατί μιλάμε για ένα χαρμάνι που καθ' όδόν αποκτά δική του δύναμη, ένα χαρμάνι παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος. Αυτό η εξτρίμ κατάσταση στο πιο κούλ, παίζει και στην τρέχουσα ζωή όταν υποχωρούν οι ιδέες, όπως καλά το εκφράζει το στιχάκι εμείς γι' αλλού κινήσαμε γι' αλλού / κι αλλού η ζωή μας πάει". 

Ως εκ τούτου είναι πολύ πιθανόν για μια ακόμα φορά η καινούργια ιστορία, όπως ίσως θα ξεκινήσει σε 10 σε 100 ή σε 1000 χρόνια, να εκπλήξει τους ανθρώπους, προπάντων εκείνους που αλλιώς τα σχεδιάζανε με τα σίγουρα των προκάτ θεωριών τους σε συνδυασμό με τα υλικά των συμφερόντων τους και άλλα πρωτόγνωρα υβρίδια τους προέκυψαν τελικά. Και τότε είναι, που ενώπιων ενωπίω θα είναι αναγκασμένοι για μια πολλοστή φορά να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους και θα μιλάμε για μία ανάγκη που στους δεκτικούς θα γεννοβολάει καινούργιες επιθυμίες. Αυτό θα είναι το χαρμόσυνο νέο. Γιατί το αν τα πράματα και η ζωή γενικά θα γίνει καλύτερη και θα έχει ένα κάποιο νόημα για τους πολλούς όπως και για πόσο χρόνο, αυτό είναι κάτι που δεν είναι ποτέ εξασφαλισμένο. 

Ακολουθεί το κυρίως πιάτο του σημερινού οικονομικού μενού 

Κώστας Καλλίτσης: Προχθές, ένας μεγάλος εκδοτικός οίκος, ο Springer, κυκλοφόρησε ένα ασυνήθιστο βιβλίο. Θέμα, οι μαζικές αντιδράσεις και διαμαρτυρίες που ξεσπάνε παγκοσμίως στο άνοιγμα του 21ου αιώνα (World Protests: A Study of Key Protest Issues in the 21st Century). Γράφτηκε με στόχο να ακούσουν, να καταλάβουν και να δράσουν αναλόγως οι ανά τον κόσμο πολιτικές ηγεσίες. Στο βιβλίο αναλύονται 2.809 εκδηλώσεις μαζικής διαμαρτυρίας τη 15ετία 2006-2020 σε 101 χώρες, όπου ζει το 93% του ανθρώπινου πληθυσμού.

 

Γενικό συμπέρασμα: οι μαζικές διαμαρτυρίες έχουν πυκνώσει, με κυρίαρχα αιτήματα πραγματική δημοκρατία, εργασία, κοινωνικό κράτος, κοινωνική προστασία, πολιτικά δικαιώματα, δικαιοσύνη, όχι στη διαφθορά. Πού ξεσπούν οι διαμαρτυρίες; Οι περισσότερες σε χώρες μέσου εισοδήματος (οι 1.327), υψηλού εισοδήματος (οι 1.122) και μόνο λίγες (121) στις φτωχότερες χώρες. Επίσης, 239 από αυτές εκδηλώθηκαν, όχι στα όρια μιας χώρας αλλά σε πεδίο ευρύτερης περιφέρειας.

Ποιοι συμμετέχουν σε αυτές; Πολλές εκατοντάδες εκατομμύρια, που το προφίλ τους διαφέρει από αυτό των παραδοσιακά διαμαρτυρομένων ακτιβιστών, συνδικαλιστών κ.λπ. Αντιθέτως, συμμετέχει μαζικά η μεσαία τάξη: η αλληλεγγύη που έδειχνε στις οικονομικές ελίτ έχει διαβρωθεί, πλέον δεν τις εμπιστεύεται,  γιατί πείθεται ότι το κυρίαρχο οικονομικό μοντέλο δεν δουλεύει και για την ίδια, παρά μόνο για τον μεγάλο πλούτο.

Πόσο σοβαρά είναι, άραγε, τα πράγματα; Πάρα πολύ –υποστηρίζουν οι συντάκτες των αναλύσεων. «Υπήρξαν περίοδοι στην Ιστορία που μεγάλες μάζες ανθρώπων επαναστάτησαν απαιτώντας αλλαγή, όπως το 1848, το 1917 και το 1968», αναφέρουν. Σήμερα –καταλήγουν– βιώνουμε άλλη μια περίοδο μεγάλης δυσφορίας και καταγράφονται μερικές από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας που έχουν παρατηρηθεί στην παγκόσμια Ιστορία… 

Η αλήθεια είναι ότι πολλές αλλαγές ωριμάζουν στον σύγχρονο κόσμο. Λες και η ανάγκη αποκαθηλώνει κυρίαρχα δόγματα που ταλανίζουν εδώ και μισόν αιώνα την ανθρωπότητα, αλλάζουν προτεραιότητες, αξίες και ιδέες.

Πριν από λίγες ημέρες, ο γνωστός και έγκυρος αμερικανικός οργανισμός Pew Research Center, έδωσε στη δημοσιότητα τα πορίσματα μιας μεγάλης έρευνας κοινής γνώμης που έκανε σε 17 δυτικές χώρες – η Ελλάδα μία εξ αυτών. Γενικό συμπέρασμα: Citizens in Advanced Economies Want Significant Changes to Their Political Systems – οι πολίτες των αναπτυγμένων χωρών θέλουν σημαντικές αλλαγές στο πολιτικό σύστημα.

Κατά μέσο όρο, το 56% των ερωτηθέντων απάντησε ότι το πολιτικό σύστημα της χώρας του πρέπει να υποστεί μεγάλες αλλαγές ή να μεταρρυθμιστεί πλήρως. Αυτή τη γνώμη εξέφρασαν, μάλιστα, τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων σε Ιταλία, Ισπανία, ΗΠΑ, Νότιο Κορέα, Γαλλία, Βέλγιο, Ιαπωνία, Ελλάδα. Σε αρκετές από τις 17 χώρες καταγράφηκε έντονη επιθυμία μεταρρύθμισης και του οικονομικού συστήματος. Σε τρεις από αυτές –Ιταλία, Ισπανία και Ελλάδα– οι οκτώ στους δέκα είπαν ότι το οικονομικό σύστημα της χώρας τους χρειάζεται μεγάλες αλλαγές σε όλη τη γραμμή του.

 

Καταγράφηκαν επιπλέον και δύο γενικότερες, σημαντικές παρατηρήσεις: μία, ότι ειδικά η δημοκρατία δεν λειτουργεί καλά – η Ελλάδα εμφανίζεται στη χειρότερη θέση μεταξύ των 17. Κι άλλη μία, ότι η ικανοποίηση από το κυρίαρχο σύστημα είναι μικρή, ενώ η δυσφορία έντονη. Σε έξι χώρες –ΗΠΑ, Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα, Γαλλία και Ιαπωνία– περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες τάχθηκαν υπέρ μεγάλων αλλαγών ή, ακόμη, υπέρ ολικής μεταρρύθμισης πολιτικού και οικονομικού συστήματος.

Ισως όλα αυτά είναι μικρές ενδείξεις μιας μεγάλης καμπής στην Ιστορία. Που ήδη άρχισε.

Πηγή:  kathimerini.gr/opinion  

Ο πίνακας του άρθρου έχει τίτλο "Angelus Novus" (1920) είναι του  Paul Klee και βρίσκεται στο μουσείο της Ιερουσαλήμ.

Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 09 Νοεμβρίου 2021 20:31
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση