Δευτέρα, 03 Μαΐου 2021 20:42

Εκείνοι οι άνθρωποι στο γηροκομείο

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

lifo180Δυο ταινίες και το γηροκομείο στα Χανιά. Στην εξαιρετική "Τρία χρώματα - Η μπλε ταινία" του Κισλόφσκι, που την είδαμε στις αρχές της δεκαετίας του '90, και που το μπλε του τίτλου είναι αυτό που αντιστοιχεί στο μπλε της γαλλικής σημαίας και συμβολίζει την πολιτική και κοινωνική ελευθερία, ενώ στην ταινία είχε να κάνει πιο πολύ με την συναισθηματική ελευθερία, μας ξένισε που η ηρωίδα είχε την μητέρα της που έπασχε από Αλτσχάιμερ σε ειδικό ίδρυμα. Εκείνα τα χρόνια τέτοιες επιλογές όπως αυτή της ηρωίδας, έτσι όπως φρόντιζαν οι γύρω μας οικογένειες τους μεγάλης ηλικίας γονείς τους όσο άρρωστοι κι αν ήταν, τις θεωρούσαμε σκληρές, άκαρδες.

Τα χρόνια πέρασαν και σιγά σιγά εξοικειωθήκαμε με αυτήν την επιλογή μιας και αρκετοί, όχι όλοι, του περίγυρού μας, που προπάντων είχαν μια οικονομική άνεση και δυσκολευόντουσαν να εξυπηρετήσουν τους γέρους γονείς τους όταν ιδιαίτερα αυτοί έπασχαν από βαριές ασθένεις, επέλεγαν να τους "κλείσουν" σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων. Χρόνο με το χρόνο, άλλαζε η κοινωνία μας κι εμείς και φτάσαμε στο σημείο με επιείκεια και κατανόηση να βλέπουμε αυτούς τους διπλανούς μας.  

Φέτος ο 83χρονος Άντονι Χόπκινς βραβεύτηκε με το Όσκαρ α' αντρικού ρόλου για την ερμηνεία του στην ταινία "Ο πατέρας". Μια καλή ταινία και μια εξαιρετική ερμηνεία. Στην ταινία αυτή ο Χόπκινς πάσχει από άνοια. Το θέμα είναι η σχέση του πατέρα Χόπκινς με την κόρη του, η οποία ετοιμάζεται να μετακομίσει στο Παρίσι. Σιγά σιγά με έναν ενδιαφέροντα τρόπο γινόμαστε μάρτυρες της πολυδιάσπασης του παρόντος χρόνου στο μυαλό του πατέρα ώσπου στο τέλος με κάποιο τρόπο συναινούμε στην απόφαση της κόρης για τον εγκλεισμό του σε ειδικό ίδρυμα.  

Η φροντίδα των μεγάλων ανθρώπων, όταν πια δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν, έχουν να κάνουν με τη ζωή μας, έμμεσα και άμεσα. Όσο πιο κοντά βρίσκονται οι οκείοι από τον έχοντα ανάγκη φροντίδας τόσο αυτό συνεισφέρει στη δημιουργία μιας περιρρέουσας ατμόσφαιρας που δίνει προβάδισμα σε έναν πολιτισμό που σώζει μαζί με τις ζωές και τις ψυχές όλων όσων εμπλέκονται σε τέτοιες ιστορίες.

Τέτοια θέματα διαμορφώνουν με μεγαλύτερη ένταση από παλιά τις σχέσεις μας κι ένας λόγος είναι ο πολλαπλασιασμός των επιλογών και των προτεραιοτήτων όσον αφορά τις ανάγκες και τις επιθυμίες μας. 'Ισως και να βοηθάει αν σκεφτόμαστε και τέτοια θέματα και προπάντων αν τα συζητάμε. Ιδιαίτερα αυτήν την περίοδο που οι μεγάλοι άνθρωποι βρέθηκαν στο μάτι του κυκλώνα. 

Όλους αυτούς τους μήνες όσοι ήταν κλεισμένοι σε γηροκομεία, όπου υπήρχε αυστηρό απαγορευτικό συνάντησης με τους συγγενείς τους, θα πρέπει να ήταν για όλους μια σκληρή δοκιμασία. Αν μάλιστα είχαν αρρωστήσει από τον γνωστό ιό, τότε τα πράγματα, λένε οι μαρτυρίες, ήταν ανυπόφορα για όλους, τους μέσα και τους έξω, τους υγιείς και τους άρρωστους.

Το άρθρο του Δημήτρη Πολιτάκη που ακολουθεί, είναι προσωπικό, μιας και παίρνοντας αμπάριζα από την ζοφερή υπόθεση του γηροκομείου των Χανίων εστιάζει στη σχέση με την μητέρα του που βρίσκεται σε ένα γηροκομείο στο Ηράκλειο και πάσχει από άνοια. 

Διέλυσε πολύ κόσμο και κοσμάκη ανά τον πλανήτη το φριχτό κι ανόσιο τρίπτυχο covid – γηροκομεία – άνοια και το μακελειό των ηλικιωμένων στο γηροκομείο των Χανίων μας υπενθύμισε με τον πιο συνταρακτικό τρόπο τον τρόμο που θέλουμε να ξεχνάμε.

ΟΛΟΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ εδώ και μήνες πως ο συνδυασμός covid με γηροκομεία, και ειδικότερα το φριχτό κι ανόσιο τρίπτυχο covid – γηροκομεία – άνοια, έγινε το κεντρικό μοτίβο μιας από τις πιο μεγάλες και πιο αποτρόπαιες τραγωδίες αυτής της πανδημίας. Της πιο μεγάλης ίσως. Τρόμος και ψυχολογικό δράμα στην πιο ακραία τους διάσταση. Ηλικιωμένοι άνθρωποι που υπέφεραν τρομαγμένοι στο σκοτάδι μακριά από τα οικεία τους πρόσωπα, πριν τους τελειώσει με συνοπτικές διαδικασίες ο ιός, ενώ τα παιδιά τους δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτα –  ούτε καν να τους δουν για τελευταία φορά –  παρά μόνο να βουλιάξουν στην απελπισία και στις ενοχές, αδυνατώντας να μεταβούν στα αναγκαία στάδια του θρήνου. 

Διέλυσε πολύ κόσμο και κοσμάκη ανά τον πλανήτη αυτή η φρίκη, και το μακελειό των ηλικιωμένων στο γηροκομείο των Χανίων μας υπενθύμισε με τον πιο συνταρακτικό κι ανατριχιαστικό τρόπο αυτό που θέλουμε να ξεχνάμε: τον παράλληλο κόσμο στον οποίο ζουν οι έγκλειστοι τρόφιμοι αυτών των ιδρυμάτων και τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να γίνουν αντικείμενα στυγνής κι απάνθρωπης εκμετάλλευσης, ειδικά όταν δεν υπάρχει κανείς να κάνει κάτι. Ειδικά όταν δεν μπορούσαν εδώ και τόσο καιρό να δεχτούν επισκέψεις από τους δικούς τους ανθρώπους, λόγω της πανδημίας. 

Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε – αν βρούμε την ψυχραιμία – αυτό το συμβάν πέρα από το σοκ και την συντριβή που μας προκαλεί μια τέτοια ανείπωτη τραγωδία; Ως μια κυνική μπίζνα με real estate προεκτάσεις, επίορκους γιατρούς και αδίστακτους κερδοσκόπους; Ως ντόπια εκδοχή της κομπίνας «μεταβίβασης περιουσιών» ηλικιωμένων με άνοια, όπως είδαμε στο “I Care A Lot” του Netflix; Ως εγκληματική οργάνωση; Ως εταιρεία δολοφόνων; Ως πλήρη αποτυχία των θεσμών και ως κατάρρευση κάθε ηθικής τάξης; Τίποτα δεν βοηθάει, στην πραγματικότητα. 

Η μητέρα μου βρίσκεται επίσης σε γηροκομείο της Κρήτης. Στο Ηράκλειο. Κοντά στον αδελφό μου και την οικογένειά του. Προσπαθώ να μην το σκέφτομαι και να μην εξισώνω όλα τα αντίστοιχα ιδρύματα αλλά είναι δύσκολο. Η ανησυχία και οι ενοχές με πνίγουν, παρότι καλά την άκουσα στο τηλέφωνο προχθές, ασχέτως αν δεν είμαι καθόλου σίγουρος πλέον ότι θυμάται ποιος ακριβώς είμαι. Είναι κι η κουλτούρα μας τέτοια που θεωρεί εξ αναφοράς «κολαστήρια» αυτά τα μέρη, ακόμα και τα καλύτερα. Είναι μεγάλη η ντροπή και η ενοχή σ’ αυτή τη χώρα όταν δεν μπορούν τα παιδιά να κρατήσουν τους γονείς κοντά τους. Παντού το ίδιο ισχύει όμως στην πραγματικότητα, απ’ όσο μπορώ να καταλάβω, με εξαίρεση ίσως τις σκανδιναβικές χώρες. Δεν κρίνω αυτούς που πιστεύουν ότι πρέπει να κρατήσουμε τους γονείς μας υπό την δική μας φροντίδα, επίβλεψη κι ευθύνη, πάση θυσία. Ίσως έχουν δίκιο. Ούτε βέβαια κρίνω, όπως κάνουν πάρα πολλοί, όλους όσους φτάνουν στο σημείο να «εγκαταλείψουν» τον ανήμπορο – και αγνώριστο συχνά –  γονιό τους σε μια δομή ηλικιωμένων.

Η μητέρα μου είναι πλέον μια ηλικιωμένη γυναίκα με προχωρημένη άνοια που έφτασε να έχει ανάγκη από 24ωρη φροντίδα. Η κατάσταση της επιδεινωνόταν διαρκώς τα τελευταία τέσσερα - πέντε χρόνια, ειδικά από τη στιγμή που έφυγε από την ζωή και το τελευταίο από τα αδέλφια της (ο πατέρας μου κοντεύει να κλείσει εικοσαετία που την άφησε κι εκείνος).  Ακολούθησαν τα τυπικά στάδια: ατύχημα στην κουζίνα που οδήγησε σε πυρκαγιά, αδυναμία αυτοπροστασίας και αυτοσυντήρησης, σύγχυση τόπου και χρόνου, παρελθόντος και παρόντος, ισχυρές και μάταιες φαρμακευτικές αγωγές, πτώσεις, επείγοντα, χειρουργεία, φροντίδα στο σπίτι, διαρκής αναζήτηση της σωστής «γυναίκας» για να αναλάβει μέρος του φορτίου, κατάθλιψη, αγωνία, πόνος (και για τους δυο μας). 

Όσοι το έχουν περάσει, το ξέρουν καλά το έργο. Είναι φριχτό, δεν καλυτερεύει –  παρά τις όποιες φευγαλέες εκλάμψεις και ψευδαισθήσεις –  και δεν έχει ποτέ χάπι εντ. Η μεταφορά της σε χώρο διαρκούς (και επαγγελματικής) φροντίδας έμοιαζε απαραίτητη. Ένα μήνα μετά, έσκασε ο κορωνοϊός. Από τότε έχω να την δω. Ναι. Πάνω από ένα χρόνο. Τουλάχιστον έχει κάνει πια τα εμβόλια. Ελπίζω να τα καταφέρω πολύ σύντομα, όσο οδυνηρό κι αν αποδειχτεί αυτό προς στιγμή για μένα. Θα είναι και λυτρωτικό. Έτσι κι αλλιώς, πολύ πιο οδυνηρές και ακατάβλητες είναι οι τύψεις που σε τρώνε επειδή δεν έκανες το καλύτερο που μπορούσες. Ακόμα κι αν το έκανες. Καλύτερα να έχω μια φρέσκια, ζωντανή, φυσική εικόνα της, όποια κι αν είναι αυτή, παρά να μείνει κι άλλο στο μυαλό μου αυτή η ιδέα που γιγαντώθηκε μέσα στην πανδημία, ότι δεν μ’ αφήνουν να πάω να την δω, όχι λόγω του αυστηρού υγειονομικού πρωτοκόλλου και για την δική της προστασία, αλλά ως τιμωρία επειδή δεν ήμουν άξιος να την κρατήσω.  

Η φωτό είναι ένας πίνακας του Διαμαντή Διαμαντόπουλου ( Μαγνησία Μικράς Ασίας, 1914-Αθήνα,1995)

Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 04 Μαΐου 2021 09:16
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Σχόλια   

+1 # Ελένη Νανοπούλου 04-05-2021 15:30
Συγκινητικό...
Βίωσα την ίδια " τιμωρία"
Παράθεση

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση