Δοκίμιο

Δοκίμιο (8)

egonopΤο πρώτο δεδομένο: Οι λέξεις και οι έννοιες που επιβιώνουν μέσα στους αιώνες συχνά αλλάζουν σημασία. Και το δεύτερο: Οι άνθρωποι, που στα πλαίσια μιας θρησκείας, μιας φιλοσοφίας, μιας ιδεολογίας, ενός κινήματος ή μιας στάσης ζωής επιλέγουν κάτι αλλιώτικο από το καθιερωμένο, πάντα είναι στην αρχή λίγοι. Αν τα πράματα οδηγηθούν σε μεγάλη κόντρα με τους πολλούς, τότε αυτούς που τελικά ηττώνται στην αναμεταξύ τους διαμάχη, οι νικητές τους αποκαλούν αιρετικούς. 

orxanΟ "αίνος" αυτός εκφωνήθηκε την Παρασκευή 4.5 κατά την τελετή αναγόρευσής του σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης:

Συνυπήρξαμε για πολλά χρόνια. Ίσως σε αυτό να οφείλεται η μεγάλη μας οικειότητα. Στο πρόσωπο του Ορχάν Παμούκ ( Κωνσταντινούπολη, 1952) που τιμάμε σήμερα αναγνωρίζουμε ένα κομμάτι, ένα μεγάλο κομμάτι του εαυτού μας. Περισσότερο, θα έλεγα, απ’ ό,τι στο πρόσωπο ενός Γάλλου, ενός Άγγλου ή ενός Γερμανού. Εδώ κυλάει το δικό μας αίμα, αυτό που κάποτε χύθηκε βέβαια ανάμεσά μας, αλλά είναι όμως κι αυτό το ίδιο που μας ενώνει.

giorgmer1. Από το αποτυχημένο παρελθόν στο επιτυχημένο μέλλον;

Με αφορμή τα  μικρά «πειράματα εργατικής και κοινωνικής αυτοδιαχείρισης» που συντελούνται τον τελευταίο καιρό  στην Ελλάδα, αλλά και την λεγόμενη «κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία» που προωθεί η σημερινή αριστερή κυβέρνηση δημοσιευουμε μια δικιά μας εποικοδομητική  κριτική, και  ένα κείμενο/ μελέτη του Μάρτιν Μπούμπερ για τα Πειράματα εργατικής και κοινωνικής αυτοδιαχείρισης τον 19ο αιώνα* για να διαπιστώσουμε το πως και γιατί αυτά τα πειράματα ή απέτυχαν και διαλύθηκαν, ή αφομοιώθηκαν από το καπιταλιστικό σύστημα. 

Circus. Joan Miró. 1934

duzinas1Κείμενο Α

Σύντομη ιστορία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Από το 1989 και μετά, τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν γίνει η ιδεολογία μετά από «το τέλος των ιδεολογιών», η τελευταία «ουτοπία» σε έναν κόσμο χωρίς αξίες. Αλλά η μεταχείριση προσφύγων και μεταναστών, η κατάσταση εξαίρεσης στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» και στους δρόμους της Αθήνας, και οι «ανθρωπιστικοί» πόλεμοι δείχνουν ότι η κατάσταση είναι πιο σύνθετη. Όπως είχε παρατηρήσει ο Καθολικός φιλόσοφος και πρωτεργάτης της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Ζακ Μαριτέν, «συμφωνούμε για τα δικαιώματα αρκεί να μη μας ρωτήσουν γιατί. Με το “γιατί” αρχίζουν οι διαφωνίες».

ets86Από το 2004 η «Ευρωπαϊκή Ημέρα για την Κατάθλιψη» (European Depression Day) γιορτάζεται κάθε χρόνο τον Οκτώβριο στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Μια ημέρα αφιερωμένη σε εκδηλώσεις, ομιλίες και συνέδρια που διοργανώνονται από τις μη κερδοσκοπικές εταιρείες και το υπουργείο Υγείας κάθε χώρας με σκοπό την ενημέρωση της κοινής γνώμης για την πιο διαδεδομένη ψυχική νόσο στην εποχή μας.

Πράγματι, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, από το 2005 μέχρι σήμερα η κατάθλιψη παρουσιάζει σαφή αύξηση (περισσότερο από 18%) και σύμφωνα με τις τρέχουσες εκτιμήσεις πάνω από 300 εκατομμύρια άνθρωποι υποφέρουν από αυτή. 

papagiorgisΠολλοί είναι οι τρόποι για να οξύνει κανείς την ανθρωπογνωσία του μέσα στον νεοελληνικό βίο, αλλά η μελέτη της λέξης «κομπλεξικός» κρατάει τα σκήπτρα. Από τη μαθητική ηλικία κιόλας, η χρήση του όρου ισοδυναμεί με επίδειξη ταυτότητας. «Ρε μαλάκα, μιλάμε για κομπλεξάρα, ούτε νερό δεν μπορεί να πιει!» Η κατηγοριοποίηση είναι προφανής. Από τη μια οι ξεσκολισμένοι, αυτοί που δεν κωλώνουν, δε μασάνε, δεν τους τη βγαίνει κανένας, και από την άλλη οι αδικογεννημένοι, οι σκουντούφληδες και μουντζωμένοι. Ο ασυμπλεγμάτιστος είναι «μορφή, όλα τα σφάζει / όλα τα μαχαιρώνει· σε αγοράζει στο πιτς φιτίλι, γεννήθηκε τετραπέρατος· αντίθετα, ο έρμος ο κομπλεξικός πάει τοίχο τοίχο, αν κερδίσει ποτέ κερδίζει μόνο στο λήγοντα, στην πρόσθεση ξεχνάει το μηδέν, τέλος πάντων μαζεύει τα καρφοπέταλα των άλλων.

ioanuΚάπου τον περασμένο Οκτώβριο μου τηλεφώνησε ο ποιητής Γιάννης Κοντός και μου είπε ότι σχεδίαζαν με τον Θανάση Νιάρχο μια εκδήλωση για τον Γιώργο Ιωάννου ( Θεσ/νίκη, 1927 - Αθήνα, 1985), τον Φεβρουάριο που θα ερχόταν, όταν θα συμπληρώνονταν τριάντα χρόνια από τότε που έφυγε. Σκόπευαν να γίνει χωρίς ενδιάμεσους φορείς, σε ένα κεντρικό θέατρο και, εκτός από αυτούς τους δύο, θα συμμετείχε ο Μένης Κουμανταρέας. Μου ζήτησε να είμαι κι εγώ εκεί, “ξέρεις εσύ” μου είπε, “τον ξέρεις τόσο καλά τον Γιώργο”.  

lakis6Ποιος είσαι;

Ποτέ γνωρίζουμε καλύτερα τον άλλον; Όταν είμαστε μαζί ή όταν έχουμε χωρίσει; Όταν τον κρατάμε στην αγκαλιά μας και αισθανόμαστε κατάβαθα τη γλύκα της ασφάλειας ή όταν πια έχει φύγει χτυπώντας με οργή την εξώπορτα πίσω του; Ειλικρινά δεν ξέρω.

Αν και γνώρισα κάποιους ανθρώπους στ´ αλήθεια, όταν πια είχε μπει ανάμεσά μας σαν σύννεφο ομίχλης η απόσταση και ο χρόνος. Τους είδα όπως ήταν όταν δεν τους έβλεπα πια! Για να συνειδητοποιήσω, κάπως αργά, ότι ήμουν μαζί με κάποιον άλλον.Ίσως και για χρόνια.