Σάββατο, 24 Φεβρουαρίου 2018 15:02

Η Τουρκία και η κυπριακή ΑΟΖ, του Κωνσταντίνου Φίλη

Συντάκτρια 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

aozΤο γεγονός: «Χοντραίνει» το παιχνίδι στην κυπριακή ΑΟΖ, καθώς ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν δείχνει αποφασισμένος να εμποδίσει ακόμα και με τη βία την εξόρυξη αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ, από τις ξένες εταιρείες που έχουν υπογράψει συμβόλαια με την Κύπρο.

Ολα ξεκίνησαν με την ανακάλυψη του πλούσιου κοιτάσματος «Καλυψώ», που θορύβησε την Αγκυρα.

Η Κύπρος εξελισσόταν σε πρωταγωνιστή στο παγκόσμιο κύκλωμα ενέργειας.

Η Λευκωσία κρατούσε δυνατό χαρτί στο χέρι της. Τα κοιτάσματα, σε συνδυασμό με τα συμβόλαια που έχει υπογράψει η Κυπριακή Δημοκρατία με ξένες εταιρείες κολοσσούς και τις συμφωνίες με τις όμορες χώρες για την ΑΟΖ, αναβάθμιζαν θεαματικά την γεωστρατηγική θέση της Λευκωσίας. Η Τουρκία έπρεπε να δράσει. Επέλεξε τον αδύναμο κρίκο. Την Ιταλία. Και δυστυχώς η αντίδραση της Ρώμης ήταν αυτό που υπολόγιζε ο Ερντογάν. Υποτονική...

 

Εδώ και εβδομάδες τουρκικά πλοία, στην βάση μιας παράνομης NAVTEX, εμποδίζουν με την βία το ερευνητικό πλοίο της ιταλικής εταιρείας ΕΝΙ να προχωρήσει σε εξόρυξη, στο οικόπεδο 3 της Κυπριακής ΑΟΖ. Και η Ρώμη δείχνει αδύναμη να αντιδράσει. Η ΕΝΙ έκανε πίσω. Αυτό επιτρέπει στον Ερντογάν να επιβάλει την θέση του στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, εξηγεί ο καθηγητής και διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων Κωνσταντίνος Φίλης, στο iefimerida, και να ζητήσει συνεκμετάλευση των κοιτασμάτων και για τους Τουρκοκυπρίους και για την Αγκυρα.

Παρά τις αντιδράσεις του προέδρου Αναστασιάδη, μέχρι στιγμής οι διαμαρτυρίες απο την Ευρώπη και τις ΗΠΑ ήταν επίσης υποτονικές. Πολλά θα κριθούν πάντως, συνεχίζει ο καθηγητής Φίλης, τις επόμενες εβδομάδες όταν ερευνητικό πλοίο της αμερικανικής EXXON θα «κατεβεί» στην Ανατολική Μεσόγειο, για έρευνες σε άλλο οικόπεδο της Κυπριακής ΑΟΖ. 

Θα τολμήσει ρήξη με την Ουάσινγκτον ο Τούρκος Πρόεδρος; Οταν μάλιστα ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Ρεξ Τίλερσον, είναι ο πρώην CEO του αμερικανικού κολοσσού ενέργειας; Μάλλον απίθανο εκτιμά ο Κων. Φίλης.

Αλλωστε υπάρχει και το προηγούμενο της γαλλικής ΤΟΤΑL. Οι γάλλοι, συνόδευσαν το ερευνητικό πλοίο τους, με φρεγάτα του πολεμικού ναυτικού. Οι Τούρκοι δεν τόλμησαν να αντιδράσουν. Μήπως οι εξελίξεις κάνουν ακόμα πιό απρόβλεπτες τις αντιδράσεις της Αγκυρας στο Αιγαίο; Ειναι πιθανό, απαντά ο καθηγητής Φίλης, καθώς ο Ταγίπ Ερντογάν θέλει να στείλει μήνυμα, ότι είναι αποφασισμένος να επιβάλει τα συμφέροντα της χώρας του ακόμα και με την βία, ενώ θέλει να απαντήσει και στις κατηγορίες της αντιπολίτευσης που του προσάπτει «ενδοτισμό».

Πηγή 1 iefimerida.gr  

Η άποψη του κ.Φίλη: Αναντίρρητα το γεγονός που επιτάχυνε την απόφαση της Τουρκίας να παρεμποδίσει το πλοίο-γεωτρύπανο «Saipem 12000» ήταν η πολλά υποσχόμενη πρόσφατη ανακάλυψη στο κοίτασμα «Καλυψώ». Πλην όμως, η Αγκυρα σχεδίαζε εδώ και καιρό την παρέμβασή της στην κυπριακή ΑΟΖ, επενδύοντας σημαντικά ποσά σε εξαγορά ερευνητικών σκαφών και σκάφους γεωτρήσεων με τεχνολογία αιχμής. Αποσκοπεί, ανάλογα με την περίπτωση, να τα χρησιμοποιήσει ώστε εν τοις πράγμασι να αποτρέψει τετελεσμένα εις βάρος της. Από τη μια, επικαλείται τα δικαιώματα της τουρκοκυπριακής κοινότητας τόσο ως προς τον διαμοιρασμό των κερδών όσο και σχετικά με τη δυνατότητα συνιδιοκτησίας των πόρων της περιοχής. Συνάμα, δεν αναγνωρίζει στη Λευκωσία το δικαίωμα να προβεί σε διεθνείς συμφωνίες οριοθέτησης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της με όμορα κράτη (οι οποίες ως νομικό γεγονός ισχύουν και έναντι τρίτων χωρών), αλλά διεκδικεί μέρος της ΑΟΖ εκ μέρους του ψευδοκράτους.

Από την άλλη, η Τουρκία ισχυρίζεται ότι κομμάτι της ΑΟΖ της Κύπρου επικάθεται στην τουρκική υφαλοκρηπίδα, οπότε έχει νόμιμα δικαιώματα, τουλάχιστον στο τεμάχιο 6, του οποίου τα δικαιώματα εκμετάλλευσης η κυπριακή κυβέρνηση έχει παραχωρήσει –κατόπιν έγκυρων συμφωνιών με όμορες χώρες– σε συγκεκριμένες εταιρείες.

Μάλιστα, η Aγκυρα επαναφέρει την άποψη ότι, εφόσον δεν προκύψει επίλυση του Κυπριακού, η συνέχιση ερευνών σε διαφιλονικούμενες περιοχές θα έχει αρνητικά αποτελέσματα. Eτσι, προσπαθεί να αντιστρέψει την αρνητική θέση στην οποία έχει περιέλθει (απέχουσα από τις ενεργειακές διεργασίες αλλά και λόγω των κακών σχέσεων με τα άλλα δύο κράτη παραγωγούς στην περιοχή, το Ισραήλ και την Αίγυπτο), θέτοντας ως προϋπόθεση ομαλής αξιοποίησης του ενεργειακού πλούτου της Κύπρου τη διευθέτηση του Κυπριακού (και ενώ η ίδια κρατά τα κλειδιά της λύσης). Γνωρίζοντας βέβαια το άτοπο των νομικών της επιχειρημάτων, θέλει να επιβάλει την ατζέντα της με τη γλώσσα της ισχύος, τη διάχυση της αβεβαιότητας και την απειλή πρόκλησης επιπλοκών σε αλληλένδετα πεδία (π.χ. ελληνοτουρκικές σχέσεις). Σκοπεύει να εγκλωβίσει την Αθήνα στα διμερή προκειμένου η τελευταία να συνυπολογίσει τον κίνδυνο κλιμάκωσης κατά την ανάπτυξη συμπράξεων με Ισραήλ και Αίγυπτο. Γκριζάροντας δε στην πράξη –κατά τα πρότυπα του Αιγαίου– περιοχές της κυπριακής ΑΟΖ, θέλει να αποθαρρύνει τις εταιρείες από τη διεξαγωγή ερευνητικών γεωτρήσεων και αντίστοιχες δραστηριότητες.

Η στιγμή που επέλεξε η τουρκική ηγεσία δεν είναι τυχαία, εντούτοις και ο χώρος αμφισβήτησης επίσης δείχνει μια μεθοδικότητα. Το τεμάχιο 3 βρίσκεται στην οριοθετημένη μεταξύ Κύπρου - Λιβάνου ΑΟΖ, την οποία ωστόσο η Bηρυτός δεν έχει επικυρώσει. Αρα, από την οπτική του διεθνούς δικαίου είναι το πιο ασθενές σημείο. Εξίσου, το μπλοκάρισμα του γεωτρύπανου της ιταλικής ENI που κινούνταν προς τη θέση «Σουπιά» δεν φέρνει την Τουρκία σε αντιπαράθεση με τις πιο αποφασιστικές Γαλλία, ΗΠΑ και Ισραήλ. Μάλιστα, τεστάροντας τις προθέσεις των υπόλοιπων δρώντων, η Αγκυρα διαπιστώνει την αδυναμία έμπρακτης υποστήριξης της Λευκωσίας (τουλάχιστον προσώρας), παρά τις κοινές διακηρύξεις με Τελ Αβίβ και Κάιρο, καθώς και τη δεδομένη σημασία της περιοχής ως εναλλακτικής πηγής προμήθειας της Ε.Ε. Αν τελικά η Τουρκία αναστείλει τις έρευνες, αποκτά εκ των πραγμάτων λόγο στις εξελίξεις, τροποποιώντας τους όρους του παιχνιδιού εφόσον καθίσταται δυσκολότερη/κοστοβόρα η εξισορρόπησή της. Πλέον, καθοριστική για το μέλλον θα είναι η στάση των εμπλεκόμενων μερών στον επόμενο γύρο ερευνών.

* Ο δρ Κωνσταντίνος Φίλης είναι διευθυντής Eρευνών του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων.

Πηγή 2:  kathimerini.gr  

Τελευταία τροποποίηση στις Σάββατο, 24 Φεβρουαρίου 2018 15:17

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση