Δευτέρα, 21 Μαρτίου 2016 17:24

Έξι αραβικά ποιήματα ανθολογημένα από τον Κωστή Μοσκώφ και ένα της Τζόυς Μανσούρ

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(2 ψήφοι)

Το 1994 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτη το βιβλίο "Αραβική ποίηση - 20ος αιώνας", 160 σελίδες. Η επιλογή, ο πρόλογος και η μετάφραση έγιναν από τον Κωστή Μοσκώφ ( Θεσ/νίκη, 1939 - 1998). Ποιητής, ιστορικός, δοκιμιογράφος και δημοσιογράφος,  μέλος του ΚΚΕ, δημοτικός σύμβουλος, διευθυντής του Κέντρου Μαρξιστικών Σπουδών και από το 1989 Μορφωτικός Σύμβουλος της Ελληνικής Πρεσβείας στην Αίγυπτο.

 

 

 Κατά την παραμονή του εκεί θέσπισε και το βραβείο "Καβάφη".  Παγκόσμια Ημέρα της ποίησης σήμερα, αποφασίσαμε να αντιγράψουμε απ'αυτό το βιβλίο έξι ποιήματα και ένα ακόμα εκτός. Το εκτός ανήκει στην Τζόυς Μανσούρ που γεννήθηκε στην Αγγλία από Αιγύπτιους γονείς, ζούσε ανάμεσα στο Παρίσι και το Κάιρο και έγραψε ποίηση στα γαλλικά. 

 

Σήμερα γιορτάζεται και η Παγκόσμια μέρα κατά του ρατσισμού. Κοινός τόπος σε όλους τους πολιτισμούς είναι η πεποίθηση πως όποτε η ποίηση διαποτίζει τα βιώματά μας και οι στάσεις ζωής μας την εκτρέφουν, τότε ο ρατσισμός το βάζει στα πόδια κι ο θάνατος για λίγο ξεθωριάζει. 

 

 

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

του Αιγύπτιου Σαλάχ Αμπντέλ Σαμπούρ (1931-1981)

 

Ο Πωλ Ελυάρ με ρωτάει

τη σημασία της λέξης 

"Ελευθερία".

Ο Μπέρτολντ Μπρεχτ με ρωτάει

τη σημασία της λέξης 

"Δικαιοσύνη".

Ο Ντάντε Αλιγκιέρη με ρωτάει

τη σημασία της λέξης

"Έρωτας".

Ο Ιμπν Χουσέιν Ελ Κέντι

-αυτός που λέμε Μουτανάμπι-

με ρωτάει τη σημασία της λέξης

"Φιλότιμο".

Ο Γέροντάς μου, ο τυφλός σεΐχης μου

με ρωτάει τη σημασία της λέξης

"Αλήθεια".

Κι εγώ 

μη βρίσκοντας απάντηση

τυραννιέμαι χρόνια.

Περπατώ στους δρόμους της οικουμένης,

διασχίζω τον κόσμο,

διασχίζω τον ήλιο,

τα πόδια μου,

πληγωμένα από την περιπλάνηση 

με ρωτούν τη σημασία της λέξης 

"Σιωπή".

 

ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ,

από το Τέταρτο σημάδι, του Αιγύπτιου Μοχαμέντ Αφίφι Ματάρ (1935-2010) 

 

[ Ονειρεύεσαι; Ο ήλιος

ανατέλλει μέσα από τα τραγούδια μας

ουρλιάζοντας. Ο ποταμός

κρύβεται, ψιθυρίζοντας

κάτω από το σώμα σου.

Ύπνος

χοάνη

μέσα από την οποία

η κληρονομιά σου

σπέρνεται.]

 

Σε είδα να αναδύεσαι

και είδα τα δάκρυά σου να αναβλύζουν

πίσω από το πέπλο σου.

Το καταμεσήμερο η φοινικιά

φαλλός

σημάδευε τον αέρα

εκτάσεις ονείρου

με τους ύμνους μας δαμασμένους.

Πύλες στη χώρα σου.

Νέες φοράδες καλπάζουν σε αγέλη.

Χλοεροί λειμώνες.

Η έφηβη θάλασσα είναι

ένα ρόδο που ανοίγει

στα αφρισμένα ένστιχτα.

Πόθος μυστικού γάμου.

Εσύ καλπάζεις. Ίππος χλωρός.

Καλπάζεις προς το κρεβάτι

των οριζόντων.

Υδάτινα πλάσματα

κεντημένη πραότητα

στήνουν γεφύρια

πάνω από τα απορρίμματα

της οικουμένης -

Χύνουν σάρκα στη Σάρκα.

Ο ήλιος των δακρύων ανατέλλει,

στο σώμα σου φωλιάζουν 

μαγεμένα τα αηδόνια.

Η αιώνια Σιωπή σου

είναι ο άρτος που περιμένει

να γίνει τροφή.

Η Γραφή συνεχίζει, εκτυλίσσεται

πάνω στην αβέβαιη σάρκα 

του Λόγου.

Ήρθες στο Γάμο

και ό,τι κέρδισες 

το επέστρεψες.

Λόγος, Ιερή Γραφή χαμένη

στο Καιρό.

Στα βάθη του ερέβους.

Πάλι όμως αναδύεσαι

σπίθα που δυναμώνει.

Ο Ερχόμενος.

Σάρκα.Πιέζεις το χρόνο

Δοξασμένη μέσα στις καμπύλες

της ιστορία σου.

Οι αποθήκεσ σου γεμάτες;

Ψαλμοί. Ίπποι χλωροί -

Διαβαίνοντας 

τη Σάρκα κτίζεις

τον Οίκο,

τη Βασιλεία.

Για όσους πεινάσαν

και διψάσαν.

 

[ Σε εξάντλησε,

αλλά έπεσες πάλι στα πόδια της

προσκυνητής,

αφήνοντας στις απλωμένες χούφτες της

τροφή και τα γαμήλια έγγραφα - 

άρτο και ευλογίες. 

............................................

[ Ώσπου ο ήλιος σε ξάφνιασε

κι εσένα

κόκκινη ρίγα 

στο τραπέζι του κόσμου.

Φοβόσουν

πως θα σε πιάναν να ονειρεύεσαι.

Έτσι, ήσουν ο πρώτος 

που έβγαινε στον κήπο

να πατήσει τη δροσιά,

να δει τα ίχνη από τα νυχτοπούλια

στη λάσπη.

Η καρδιά σου κτυπά γοργά,

αναπνέεις φόβο μαζί και χαρά,

μετά λαχανιάζεις...] 

.................................................................

..................................................................

Πληρότητα εγκυμοσύνης,

πρόσκληση γέννας,

τσιγκέλι μπηγμένο στη καρδιά

μιας θάλασσας αγριεμένης.

Μην είσαι ο Ιχθύς,

μην είσαι ο Αλιεύς,

κύριος των αποστάσεων

ανάμεσα στον Έρωτα

και στον άγριο πολεμοεκδικητή; 

Κάθε γη έχει τη Μοίρα της,

τυλίγεται φίδι γύρω στο λαιμό της,

ανάμεσα στον ήλιο των δακρύων,

τα άγρια χέρια

και τη ματιά των αθώων.

Έτσι διάβασε τη Γραφή.

Αυτή η Γη είναι η Μαρτυρία σου -

Πυρκαγιά

από ρόδα φρύγανα και στάρι.

Αυτή η γη

εκτείνεται σαν πανηγύρι,

είναι ο Άρτος, 

κοινωνία του θύματος

με το θύτη...

 

[ Οι γραφές υπογράφτηκαν

και σφραγίστηκαν.] 

 

ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑΣ ΞΕΝΟΣ,

του Ιρακινού Μπάντρ Σαΐντ ελ Σαγιέμπ ( 1926-1964)

 

Γιατί είμαι ένας ξένος

και η πατρίδα που αγαπάω

είναι μακρυά.

Γιατί είμαι ένας άνθρωπος που αγαπάω, 

φωνάζω το όνομά σου - Ιράκ!

Η φωνή αντηχεί 

έρχεται πίσω λυγμός.

κι εγώ επιμένω

ξεπερνώ τις αποστάσεις, 

έρχομαι να σε βρω -

βρίσκομαι σε ένα τόπο νεκρό, 

βρίσκομαι μέσα στη παγωνιά της Σιωπής.

Μόνο ο θάνατος πέφτει

και φύλλα ξερά.

Δεν υπάρχουν καρποί.

Τα βλέμματα γίναν πέτρες, 

ακόμα

και ο αέρας του δειλινού

που μας δροσίζει

έγινε πέτρα.

Οι κραυγές μου πέτρες,

το στόμα μου πέτρα,

πέτρα, λεκές από αίμα

βάφει

το Λαό μου ολόκληρο...

ο άνεμος 

που σαρώνει τις ερήμους....

 

ΦΟΙΝΙΚΑΣ,αποσπάσματα,

του Σύριου Αλί Αχμέτ Σαΐντ του επονομαζόμενου Άδωνι ( Λατάκια, 1930) 

 

....................................................................................

Έρημος, πάρε μας στην αγκαλιά σου,

γίνε μια άλλη θάλασσα για μας -

κύματα που γεμίζουν τις ρυτίδες

του προσώπου μας και χέρια, άρτος

που πηγαίνει πέρα από τον άρτο...

Στη γη γυρίζουμε, τα χερια μας είναι

σιτάρι, τα βήματά μας τροφή, 

στην πλάτη μας είναι 

που ξέρασε πορφύρα και φωτιά...

εδώ είναι οι γυναίκες μας φορεσιές

που απαυγάζουν λυκόφως, ρούχα στολισμένα

με το μελάνι της νύχτας. Και εισπνέουμε 

το λιβάνι απ'τα στήθια σου.

Και ξαπλώνουμε στη σκιά των βλεφαρίδων σου.

Γυναίκες φτιάξτε μας ψηφία -

και αφήστε αυτά τα ψηφία να είμαστε

το μυστικό των γραπτών.

Ορωθείτε γύρω μας προμαχώντας,

προσκυνήστε - 

Είσοδοι εσείς και σκαλοπάτια

Σμίξτε την αντιλόπη με το λιοντάρι,

τα οστά με τα στήθη σας,

ελάτε να εγκαινιάσουμε 

τα παιδικά χρόνια του μέλλοντός μας.

Ο Ευφράτης θα αγκαλιάσει 

τα γόνατά μας, το αίμα μας θα είναι

το ρέον του άνθος. Τα στήθη μας 

θα ρουφήξουν τις φοινικιές.

Και τα οστά μας θα είναι 

οι κλίνες των σκοτωμένων. 

Από τις άδειες κοιλιές μας

θα αναστηθεί ο λαός δυνατός.

Αυτό δεν είναι προφητεία αλλά

το όραμα του θανάτου και της ανάστασης.

Όχι μάγια, αλλά το αλάτι που τρέφεται

με τον θάνατο και ψήνει τον καιρό, 

όχι παράπονο αλλά κορμιά βαμμένα

στην τραγωδία - που ορθώνονται

σημαία των καιρών.

Όχι το ύδωρ 

της ιερής πηγής,

αλλά το κρασί των σκλάβων.

Γυναίκες του πλήθους, συντρίψτε 

τη δυστυχία σας και αφήστε τη

να σκορπίσει, να χαθεί μέσα στ'αμπέλια, 

στο σιτάρι, 

στη φοινικιά.

Γεμίστε τα χωριά 

με τα θραύσματα των στεμμάτων

και των θρόνων.

Κομματιάστε το κορμί σας,

κάντε το καθρέφτη, μπείτε

στα συντρίμμια. Κι ας είναι αυτός

ο εορτασμός του άλλους σας γάμου.

Τρυπήστε τον ορίζοντα με τα νύχια σας,

φτιάξετε τα στήθη σας αρένες, 

τα λαρύγγια σας ψαλμούς

για τα στρατόπεδα της επανάστασης.

Και ασκούς κρασιού γι'αυτούς που διψάνε.

Τη νύχτα όταν η κούραση βλαστήσει, 

δώστε διαταγή στο κορμί σας

να υφάνει γύρω του

πλουμιστούς χιτώνες

μεταξένια βέλη.

Τώρα είναι η αρχή των κυμάτων.

Είμαι το κατάρτι

και τίποτα δεν είναι πιο ψηλά από εμένα. 

....................................................................................

Είμαι η άγρια ρίζα στα πόδια

της Ασίας. Τη διασχίζουν άλογα

με καπούλια γυναίκας. Αστέρια

που εκπέμπουν λιβάνι και μπαχαρικά.

Και όπου ο ουρανός βρέχει

θεούς και σκοτωμένους.

Κι Εσύ, κουρέλι των ονείρων μας,

πέτα γύρω από τα δυνατά μας πάθη.

Τα σώματά μας

είναι προάγγελος της πλημμύρας.

Στα ερείπιά μας δεν υπάρχει

άλλο παρά ωκεανός.

Τώρα είναι η αρχή της θάλασσας.

Είμαι το κατάρτι

και τίποτα δε βρίσκεται ψηλότερα από εμένα.

Τώρα είναι η αρχή της γης...

 

ΣΚΕΨΕΙΣ ΕΜΒΡΥΟΥ

του Αιγύπτιου Μπάχα Σαλά Ζαχν ( Κάιρο, 1950) 

 

Θα γίνω τριάντα χρονών σε τριάντα ένα χρόνια -

τώρα είμαι έμβρυο

και κρυμμένος στη συνείδηση της ομίχλης

θα βγω από την κοιλιά της μάνας μου.

Θα μείνω σιωπηλός άλλους δυο χρόνους -  

και τι να πω, αφού τα έχουν πει όλα;

Μόνο θα κλαίω ή θα γελώ, 

τίποτα άλλο.

Κι αν ψελλίσω κάτι, θα πω πως είμαι γέρος

και πως όλα στο βίο τα βαρέθηκα...

Είναι ένα 

έμβρυο - 

Ζω την πίκρα της μάνας μου

Τον πόθο του πατέρα μου να σύρει το σπαθί...

 

ΣΕ ΑΥΤΗ ΤΗ ΧΩΡΑ

του Παλαιστίνιου Μαχμούτ Νταρβίς ( Αλ Μπιρουά Γαλιλαίας, 1942 - Χιούστον, 2008).

 

Σε αυτή τη χώρα

υπάρχουν πράγματα

που κάνουν τη ζωή ακόμα

όμορφη:

Οι αμφιβολίες του Απρίλη, 

η μυρωδιά απ'το ψωμί

που το φουρνίζουν την αυγή,

το θάρρος μιας γυναίκας

μπρος στα πολυβόλα.

Οι απαρχές μιας αγάπης.

Το άγριο χορτάρι μες τις πέτρες.

Η φωνή μιας μάνας, φωνή

κρεμασμένη στον ήχο μιας φλογέρας.

Ο φόβος τυ εισβολέα μπροστά 

στην άσβηστη μνήμη μας...

Σε αυτή τη χώρα

υπάρχουν πολλά

που κάνουντη ζωή να αξίζει:

Το τέλος του Σεπτέμβρη,

μια γυναίκα που μπαίνει στα σαράντα της

όμορφη σαν ανθισμένη βερικοκιά.

Η ώρα του ήλιου στη φυλακή.

Η ομίχλη με σχήμα ενός σμήνους 

από περιστέρια.

Οι κραυγές οργής και οδύνης του λαού,

γι'αυτούς που χαμογελούν

ανεβαίνοντας στο ικρίωμα -

και που ξέρουν να πεθαίνουνε

χαμογελώντας.

Ο φόβος του τυράννου

για τα τραγούδια μας...

Σε αυτή τη χώρα υπάρχουν πράγματα

που κάνουν τη ζωή να αξίζει:

Σε αυτή τη χώρα ζει

η Κυρά η Αρχόντισσα,

μήτρα της Αρχής

το όνομά της είναι Παλαιστίνη....

Κυρά μου Αρχόντισσα,

αξίζω 

επειδή εσύ 'σαι η Αρχόντισσά μου.

Αξίζει να υπάρχει κανείς, 

αξίζει να ζει κανείς

και για σένα να πεθαίνει... 

 

ΕΡΩΤΙΚΑ

της Τζόυς Μανσούρ ( Μπόντουεν Αγγλίας, 1928 - Παρίσι, 1986 ), μετάφραση ¨Εκτωρ Κακναβάτος, 1978.

 

Γυμνή θέλω να δειχτώ στα ωδικά σου μάτια 

θέλω να με δεις να ουρλιάζω από ηδονή

τα λυγισμένα κάτω από το μεγάλο βάρος μέλη μου

σε ανόσιες να σε σμπρώχνουν πράξεις

τα ίσια μαλλιά της αφημένης κεφαλής μου

να μπλέκονται στα νύχια σου

απ'την παραφορά καμπυλωμένα

τυφλός να κρατιέσαι ορθός και αφοσιωμένος

απ'του μαδημένου μου κορμιού το ύψος

να ξανοίγεις.

 

Να σε προκαλούνε τα στήθια μου

θέλω τη λύσσα σου

θέλω να δω τα μάτια σου να βαραίνουν

τα μάγουλά σου να ρουφιούνται να χλωμιάζουν

θέλω τ'ανατριχιάσματά σου

ανάμεσα στα σκέλια μου θέλω ν'αστράψεις

πάνω στο καρπερό του κορμιού μου χώμα

οι πόθοι μου χωρίς ντροπή να εισακουστούνε. 

 

Τελευταία τροποποίηση στις Σάββατο, 21 Μαΐου 2016 14:04
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση