Παρασκευή, 15 Αυγούστου 2014 20:00

Ο Δημήτρης Μαυρίκιος μας μάγεψε με την πάπισσα Ιωάννα του

Συντάκτρια 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Ούτε κατάλαβα το πότε πέρασαν τα εκατό λεπτά. Εκατό λεπτά δίχως ν'ακουστεί ούτε ένα κιχ, ούτε ένα βήξιμο ή έστω ένα τρίξιμο καρέκλας. Τίποτα. Και δεν κοίταξα το ρολόι μου ούτε μια φορά. Τώρα λοιπόν, που τελείωσε το Φεστιβάλ Αθηνών 2014, μπορώ πια να το πω μετά βεβαιότητας.

 

Φέτος, στο 260 της Πειραιώς παρακολούθησα όλες σχεδόν τις θεατρικές παραστάσεις που δόθηκαν στα πλαίσια του Φεστιβάλ. Η παράσταση που θα ήθελα να μην τελείωνε, ήταν το έργο του Δημήτρη Μαυρίκιου « Πάπισσα Ιωάννα – Αναζητώντας την ηρωίδα του Ροΐδη ». Μια παράσταση που μας ενθουσίασε παραμυθιάζοντάς μας.

Ο Μαυρίκιος δε μετέφερε στην σκηνή το γνωστό έργο του Εμμανουήλ Ροΐδη. Έφτιαξε μία δική του σύνθεση συγκολλώντας πράματα ετερόκλητα και αυτό που προέκυψε είχε αρμονία, χάρη, πνευματικότητα και ομορφιά. Μια παράσταση δηλαδή που μας καθήλωσε με έναν μαγικό τρόπο.

Το έργο αυτό, όπως δήλωσε και ο σκηνοθέτης, ήταν ένα πρόσχημα για να μιλήσει μέσω αυτού και για τον συγγραφέα και την ιδιαίτερη σχέση του με την μάνα του, όπως και για τη σχέση δημιουργού και δημιουργήματος. Υποψιάζομαι ότι τον Μαυρίκιο τον απασχολεί πολύ η σχέση της τέχνης του με αυτόν τον ίδιο. Κι αυτό το ενδιαφέρον, που το σκαλίζει με κάθε ευκαιρία, με έκανε να νιώσω αυτά που έγραψα στην πρώτη παράγραφο. Γι’αυτό ισχυρίζομαι ότι ο Μαυρίκιος τα κατάφερε πέρα ως πέρα. Κατάφερε δηλαδή να δημιουργήσει φυσικές γέφυρες για να συνομιλήσουν αποσπάσματα με ημιτελή συμβάντα, ιστοριούλες με θεατρικές με κινηματογραφικές προσεγγίσεις, συνέχειες με χάσματα, η Ιωάννα της παράδοσης, η Ιωάννα στο βιβλίο, ο Ροΐδης και η Ιωάννα του, ο Ροΐδης και η μάνα του, η μάνα του και η λογοτεχνική Ιωάννα. Σαν να παρέδιδε ο ένας στον άλλο μία σκυτάλη φωτίζοντας ταυτόχρονα ό ένας τον άλλον. Διάλογος δηλαδή του καλλιτεχνικού προϊόντος και της ζωής μέσω δύο τριγώνων. Ο Ροΐδης, η μάνα του και η Ιωάννα του βιβλίου, το ένα. Ο δημιουργός, το δημιούργημα και η έμπνευσή του, το άλλο. Στο εσωτερικό αυτών των δύο τριγώνων κλείστηκε ο Μαυρίκιος και για να απελευθερωθεί χρειάστηκε να βάλει τα δυνατά του και να ενεργοποιήσει τη μεγάλη μαστοριά του. Και επειδή έχω δει κι άλλα έργα του, το όμορφο είναι ότι κάθε φορά αποδεικνύεται πως μου ταιριάζει πάρα πολύ το θεατρικό του σύμπαν. Ένα σύμπαν ταυτόχρονα της κλασσικής αντίληψης και της μοντέρνας, κλειστό και ανοιχτό, δεδομένο και πειραματικό, ένα σύμπαν που διαλύεται εις τα εξ ων συνετέθη και ξαναγεννιέται την ίδια στιγμή με μια νέα εφηβική ορμή, απαστράπτων και τρυφερό. Πιστεύω ότι πρόκειται για ένα παιχνίδι αυτού του παραμυθά, τρομερά ενδιαφέρον που το πυροδοτεί η παιδικότητά του και η σοφία του. Και το στήνει στα πόδια του η σκληρή δουλειά του και η επινοητικότητά του.

Στοιχεία:

Πάπισσα Ιωάννα. Σύμφωνα με το θρύλο, πρόκειται για μία γυναίκα που μεταμφιεσμένη σε άντρα ήταν επικεφαλής της Καθολικής εκκλησίας από το 885 έως το 888.

Εμμανουήλ Ροΐδης ( Ερμούπολη, 1836 – Αθήνα, 1904). Ασχολήθηκε με τις οικογενειακές εμπορικές δραστηριότητες. Όταν πέθανε ο πατέρα του άρχισε να γράφει την Πάπισσα Ιωάννα που εκδόθηκε το 1866. Ένα βιβλίο με μια άψογη καθαρεύουσα από έναν ορκισμένο δημοτικιστή. Ο Ροΐδης εξ αιτίας αυτού του βιβλίου αφορίστηκε από την Ιερά Σύνοδο. Το 1873 έχασε σχεδόν όλη την περιουσία του εξ αιτίας της χρεοκοπίας της εταιρείας Λαυρίου. Το 1878 επί Τρικούπη διορίστηκε διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Η συνέχεια ήταν ένα παράδειγμα αυτού που γινόταν εκείνα τα χρόνια. Απολυόταν από την θέση του διευθυντή της Βιβλιοθήκης, κάθε φορά που ήταν πρωθυπουργός ο Δηλιγιάννης και επαναπροσλαμβανόταν όταν κυβερνούσε ο Τρικούπης.Το 1890 έχασε πλήρως την ακοή του, μία ασθένεια που τον ταλαιπωρούσε από την παιδική του ηλικία. Μετά τον θάνατο του πατέρα του το 1862, ζούσε με την μητέρα του που την υπεραγαπούσε, η οποία στα τελευταία της χρόνια τυφλώθηκε. Ήταν τα χρόνια που ο γιος της είχε κουφαθεί εντελώς. Ο Ροΐδης έγραψε δοκίμια, διηγήματα, άρθρα και κριτικές.

Κορνηλία Ροΐδη το γένος Ροδοκανάκη, μητέρα του Ροΐδη. Κόρη Χιώτη μεγαλέμπορου που κατά την σφαγή της Χίου το 1922 απαγχονίστηκε από τους Τούρκους. Την οχτάχρονη Κορνήλια την πήρε ένας Τούρκος από τη Σμύρνη που εξ αιτίας της ομορφιά της σκόπευε να την εντάξει στο χαρέμι του. Μέχρι να μεγαλώσει την έστειλε στα βάθη της Μικράς Ασίας, σε ένα ζευγάρι ηλικιωμένων Τούρκων που για τέσσερα χρόνια την φρόντισαν και την αγάπησαν σαν παιδί τους. Εκεί την αναγνώρισε ένας υπηρέτης του πατέρα της, ειδοποίησε τους συγγενείς της στο Λιβόρνο της Ιταλίας και αυτοί την εξαγόρασαν. Παντρεύτηκε τον Συριανό αριστοκράτη, έμπορα και πρόξενο στη Γένοβα Δημήτρη Ροΐδη κι έζησε μια ζωή περιπετειώδη γυρίζοντας και μένοντας σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις. Πέθανε στην Αθήνα στα 93 της, αφού πριν είχαν πεθάνει και τα δυο της παιδιά. Με τον Εμμανουήλ ήταν πολύ δεμένη.

Δημήτρης Μαυρίκιος. Γεννήθηκε στο Κάιρο το 1946 και μεγάλωσε στο Πόρτ Σάιντ, απ’όπου έφυγε με την οικογένειά του σε ηλικία 9 ετών, λόγω του πολέμου για τη διώρυγα του Σουέζ. Στα επτά του χρόνια, στο Πορτ Σαΐντ, ο μικρός Δημήτρης έβαζε στη σειρά τα ξαδέλφια του και μοίραζε τους ρόλους για τις παραστάσεις που έστηνε. Τότε αγνοούσε τη λέξη σκηνοθέτης. Ήθελε να δείχνει στα άλλα παιδιά πώς να παίζουν: τα έντυνε, τα έβαφε. Και όταν ερχόταν η ώρα να αρχίσει η παράσταση, εκείνος καθόταν με τους μεγάλους και κοιτούσε το αποτέλεσμα. Θέατρο και κινηματογράφο σπούδασε στη Ρώμη και στη Παρίσι μέχρι τα 27 του. Μετά γύρισε στην Ελλάδα.

Έκτοτε σκηνοθέτησε αρκετά ντοκιμαντέρ με πρώτο το Polemonta το 1975 με θέμα τους ελληνόφωνους της Κάτω Ιταλίας. Συνεργάστηκε με τον Χατζιδάκι στο Τρίτο Πρόγραμμα. Από εκεί και πέρα πήρε φόρα και προχώρησε σκηνοθετώντας και ταινίες και θεατρικά έργα. Το 1987 η παράσταση του «7 πρόσωπα ζητούν συγγραφέα» κερδίζει κοινό και κριτικούς. Η παράσταση όμως που έκλεψε καρδιές και μυαλά και όχι μόνο των θεατρόφιλων ήταν «Ο γυάλινος κόσμος», που το 1997 σκηνοθέτησε για το θέατρο Εμπρός και ήταν το καλλιτεχνικό γεγονός στην Αθήνα. Από το σημείο αυτό και μετά η πορεία του ήταν συνεχώς όλο και πιο δημιουργική. Τώρα ετοιμάζει το «Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι» με την Μπέτυ Λιβανού, ενώ δήλωσε πως η Πάπισσα Ιωάννα δεν ολοκληρώθηκε με τη φετινή παράσταση και ελπίζει πως αυτό που μας παρουσίασε ήταν απλώς η προετοιμασία μιας κανονικής παράστασης.

Ο Δημήτρης Μαυρίκιος δεν είναι ένας άνθρωπος κλεισμένος στο θέατρο. Βλέπει τι γίνεται γύρω του και έχει γνώμη που δεν την κρύβει. Το 2010 σε μια συνέντευξή του είχε πει: «Μπορεί να βγούμε από την οικονομική κρίση, αλλά η βαθιά ηθική και πολιτισμική κρίση που πυροδοτήθηκε από τα μεγάλα λάθη και τα μεγάλα ψέματα της δικής μου γενιάς, δεν ξεπερνιέται ούτε σε ένα, ούτε σε δύο ή τρία χρόνια. Μάθαμε να κλέβουμε λιγάκι, αν όχι το βιός του άλλου, την ψυχή του. Κι αυτό δεν ξεμαθαίνετε ύστερα από ένα χρόνο. Ξεμαθαίνετε από τη μια γενιά στην άλλη».

Και σε μια άλλη του συνέντευξη το 2014 δήλωσε: « Είμαι ευρωπαϊστής, από κούνια που λένε. Αλλά είναι ανάγκη μεγάλη πια να τους βγάλουμε γλώσσα για πολλά θέματα. Το ξέρετε ότι στην Ευρώπη το όνομα του Ροΐδη δεν αναφέρεται πουθενά στο βιβλίο «Πάπισσα Ιωάννα». Στην Ευρώπη θεωρούν ότι το βιβλίο αυτό το έγραψε ο Ντάρελ, αυτός δηλαδή που το μετέφρασε. Εμείς λοιπόν, που σπουδάσαμε στην Ευρώπη, αλλιώς την ονειρευόμασταν τότε. Σίγουρα όχι πάντως ως μία Ευρώπη των τραπεζών σε ακραίο καπιταλιστικό παραλήρημα. Συνέπεια είναι δυστυχώς η ψαλίδα ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς να έχει φτάσει στο μέγιστο του ανοίγματος και η ίδια αυτή ψαλίδα να έχει γίνει όπλο στα χέρια σκοτεινών δυνάμεων που έμοιαζαν για πάντα νεκρές πριν από κάποιες δεκαετίες».

Συντελεστές της παράστασης.

Συγγραφή - Eπιλογή κειμένων - Σκηνοθεσία: Δημήτρης Μαυρίκιος

Σκηνικά: Δημήτρης Πολυχρονιάδης
Κοστούμια: Εύα Νάθενα
Μουσική Σύνθεση - Επιμέλεια: Στάθης Σκουρόπουλος
Κινησιολογία – Χορογραφίες: Αποστολία Παπαδαμάκη
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Συνεργάτης στη Σκηνοθεσία: Μανώλης Δούνιας
Βοηθός σκηνοθέτη: Εύα Οικονόμου-Βαμβακά
Βοηθός Σκηνογράφου: Φωτεινή Ματζόγλου
Βοηθός ενδυματολόγου: Δάφνη Κολυβά
Οργάνωση-Εκτέλεση Παραγωγής: Κώστας Λαμπρόπουλος

 

Ερμηνεύουν: Σπύρος Ανδρεόπουλος, Αλέξανδρος Βάρθης, Μανώλης Δούνιας, Δημήτρης Ντάσκας, Ράνια Οικονομίδου, Εύα Οικονόμου-Βαμβακά, Αποστολία Παπαδαμάκη, Στέφανος Παπατρέχας, Γιούλικα Σκαφιδά, Γιάννης Φλουράκης.

 

Φιλική συμμετοχή από την οθόνη: Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Ευγενία Αποστόλου, Νίκος Καραθάνος, Λένα Κιτσοπούλου, Εβελίνα Παπούλια, Έρη Ρίτσου

Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 28 Οκτωβρίου 2014 18:47

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση