Τρίτη, 20 Αυγούστου 2013 15:32

Να κλείσουμε τα μάτια μπροστά στην φρίκη που συνέβη στη Συρία;

Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Πολύ βία τριγυρίζει γύρω μας. Η Αραβική άνοιξη μόνο με άνοιξη δε μοιάζει πια. Στη Λιβύη κουβέντα δε γίνεται για εκλογές. Στην Τυνησία δολοφονούνται αριστεροί βουλευτές της αντιπολίτευσης.

 

 

 

 

 

 

Στο Λίβανο ξανάρχισαν βόμβες να σκοτώνουν περαστικούς, κάτι που στο Ιράκ συνεχίζεται χρόνια τώρα. Στη Συρία ο εμφύλιος προχωρά ακάθεκτος με χιλιάδες νεκρούς και με την υποστήριξη των μεγάλων δυνάμεων. Οι νέοι σύμμαχοί μας, οι Ισραηλίτες, είναι μια ζωή μονίμως με το δάκτυλο στην σκανδάλη. Ο Ερντογάν έχει γνώμη, σχέδια και βλέψεις για όλα όσα συμβαίνουν στον Αραβικό κόσμο, ενώ το Κουρδικό ζήτημα εξακολουθεί να είναι μία ατέλειωτη ιστορία που αποκτάει νέα δυναμική. Και στην Αίγυπτο, μετά τις αιματηρές διαδηλώσεις, ο εκλεγμένος πρόεδρος είναι στη φυλακή, όπως και ο πνευματικός ηγέτης των αδελφών μουσουλμάνων, ενώ ο πρώην δικτάτορας, εναντίον του οποίου εξεγέρθηκαν πριν δύο χρόνια οι Αιγύπτιοι, σε λίγο θα είναι ελεύθερος.

Πολύ βία κυκλοφορεί κι ανάμεσά μας και συχνά αδέσποτη. Λες κι έχει πάρει το πάνω χέρι ένας πανικός. Σα να έχουμε χάσει τη γη κάτω από τα πόδια μας και δυσκολευόμαστε να χειριστούμε νηφάλια το οποιοδήποτε πρόβλημα μας προκύπτει. Έτσι πολύ εύκολα τα χάνουμε, παγώνουμε, απειλούμε ό,τι θεωρούμε πως μας απειλεί και μας βάζει τρικλοποδιές. Το επόμενο βήμα είναι ή η εσωτερίκευση του άλογου θυμού ή το ξέσπασμα μιας τυφλής μαζικής βίας.

Η αλήθεια είναι ότι συνεχώς δυσκολεύει η ζωή για πάρα πολλούς, αλλά μπορεί να γίνει αφόρητη αν αφήσουμε τα πράγματα να μας επηρεάζουν δίχως να τα φιλτράρουμε, δίχως να τα γειώνουμε. Αν δεν μάθουμε ν’απλώνουμε το χέρι μας, να στηρίζουμε ή να ζητάμε βοήθεια, τότε όλα φαίνονται βουνό. Η εξαθλίωση όμως δεν έχει μόνο οικονομική βάση, αλλά εμφανίζεται και εξ αιτίας μίας διάλυσης του ψυχολογικού πεδίου, καθώς και μιας πτώχευσης των ιδεών των αξιών και των εννοιών εκείνων που μας επιτρέπουν να συμβιώνουμε αξιοπρεπώς με όλους όσους οι κοινωνικές σχέσεις μας επιβάλλουν. Και το πιο σημαντικό που μας εξαθλιώνει όταν το κοντέρ του μέτρου δείχνει μηδέν. Η απουσία των οικείων πραγμάτων, οι περιορισμένες ευκαιρίες, το αόρατο ελπιδοφόρο μέλλον, το ξεσάλωμα της παραβατικότητας και της αυθαιρεσίας, αρχής γενομένης από την κυβέρνησή μας, είναι αυτά που ταΐζουν μια αρνητική δύναμη που μας επιτρέπει να παραμορφώνουμε την ήδη δυσβάσταχτη πραγματικότητα. Αυτήν, που ακυρώνει συνεχώς τις επιθυμίες μας και με το ζόρι καλύπτει τις στοιχειώδεις ανάγκες μας. Συνέπεια: μια άβυσσος έχει ξεφυτρώσει ανάμεσά μας. Μια άβυσσος, όπου ένας τρόπος για να την περάσουμε είναι οι νέες προσαρμοσμένες στοχαστικές στρατηγικές, ευέλικτες, χειροποίητες, ευφάνταστες και πειραματικές που εμείς θα επινοήσουμε. Αυτές ίσως γεννήσουν τις γέφυρες για να ξαναρχίσουμε το δημιουργικό παιχνίδι με την πραγματικότητα, αυτές ίσως μας ανοίξουν τα μάτια και την καρδιά για να δούμε και να δεχτούμε τα ελάχιστα πια που στον καθένα μας φωτίζουν και ζεσταίνουν εμάς και τις γύρω μας υπάρξεις.

Ο άλλος τρόπος για να διαβούμε την άβυσσο είναι ο πανάρχαιος της βίας. Θρησκείες, τέχνες, πολιτικές, ιδεολογίες, επιστήμες, συστήματα, σχολές και φιλοσοφίες, πέρα από όλα τα άλλα είχαν σαν άμεσο ή έμμεσο ζητούμενό τους να μεγαλώσουν την απόσταση ανάμεσα στον άνθρωπο και στα ζώα. Και ένας στόχος ήταν να δαμάσουν τη βία, αυτή που πιστεύει πως είναι ικανή ν’αλλάξει την πραγματικότητα κάνοντάς την πιο φιλική στις ανάγκες μας και καταλήγει ν'αλλάζει τα φώτα όλων όσων θεωρηθούν εχθροί. Η ιστορία μας αφηγείται πως πολλά από αυτά τα πνευματικά κατασκευάσματα του ανθρώπου είχαν και ανεξέλεγκτες σκοτεινές πλευρές. Κάπου στον πυρήνα τους δούλευε και η προτροπή για τον αφανισμό του ετερόδοξου ή για την καθυπόταξη εκείνων που θα δουλεύουν για μας με την χρήση εις βάρος τους την παντός τύπου βία. Το αίμα που έχει χυθεί από όλες σχεδόν αυτές τις συλλήψεις που ήθελαν να σώσουν τον άνθρωπο από τη ζωώδη του βία και που εν ονόματί τους έγιναν άπειρες σφαγές και προκλήθηκε απερίγρπτος πόνος, οδηγεί πολλούς ανά τους αιώνες να ψιθυρίζουν ότι ντρέπονται που είναι άνθρωποι. Είναι το μόνο είδος που γεννήθηκε σ’αυτόν τον πλανήτη το οποίο σκοτώνει τους ομοίους του όχι για να επιβιώσει, αλλά για χίλιους άλλους λόγους. Ποιος μπορεί να πιστεύει πως δεν είμαστε ένα είδος πολύ επικίνδυνο;

Πάρα πολλοί είναι εκείνοι που «αποδεικνύουν» πως ο άνθρωπος περισσότερο κακό προκαλεί παρά καλό, περισσότερο θάνατο παρά ζωή, πιο πολύ λύπη παρά χαρά, περισσότερη σκλαβιά, παρά ελευθερία. Και όσο οι κοινωνίες μας γίνονται πιο σύνθετες και άυλες και άρα μάλλον και πιο ανεξέλεγκτες, τόσο το κακό θα θριαμβεύει.

Αυτές τις σχεδόν μαύρες σκέψεις γεννήθηκαν εξ αιτίας των φόνων αμάχων που έγιναν με τη χρήση απογορευμένων χημικών στη Συρία, στα ανταρτοκρατούμενα ανατολικά προάστια της Δαμασκού. Δεν είναι αυτό κάτι το απίστευτο, όχι μόνο στην εποχή μας, αλλά σε κάθε εποχή; Είναι, αλλά δεν το βιώνουμε έτσι. Για πολλούς λόγους έχουμε εθιστεί στην χρήση της βίας. Έχουμε εθιστεί και στον θάνατο. Αν κάτι μπορεί να μας επηρεάσει για λίγο, να μας κάνει να αναρωτηθούμε τι συμβαίνει και γιατί και ίσως να μας κάνει να αντιδράσουμε, είναι ο μεγάλος αριθμός νεκρών που θα μαθαίνουμε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Κι αυτός ο εθισμός δεν είναι κάτι που δεν διαμορφώνει μέσα μας ένα υπόβαθρο ανάλογο. Η περιρρέουσα πολεμική ατμόσφαιρα, η όξυνση των αντιθέσεων στις κοινωνίες μας, η επιδερμική αίσθηση του τι σημαίνει θάνατος και φόνος, μας ακονίζουν τα νύχια, μας κάνουν πιο διαθέσιμους για βιαιοπραγίες κι απαξίωση της ανθρώπινης ζωής, παρά για δημιουργική ανοχή, για διάλογο και συναίνεση. Η τηλεόραση, με την έφεση που έχει στην καταστροφή, στην επίδειξη του κακού, στην διαρκή παρουσίαση των θανάτων ανάμεσα σε όλα τα άλλα, μας ροκανίζει την αίσθηση της ζωής και εξ αιτίας του τρόπου που πλασάρει το θάνατο. Στις μαζικές κοινωνίες μας και στις πολυπληθείς πόλεις μας το θάνατος του άλλου, γνωστού και κοντινού, αλλά και μακρινού και ξένου, ή τον απωθούμε ή αδιαφορούμε γι’αυτόν. Όλο και περισσότερο διαμορφώνεται μια ψυχολογία που αντιμετωπίζει τον θάνατο σαν κάτι το ασήμαντο. Η ζωή μας, έτσι όπως είναι κομμάτια και θρύψαλα διαμοιρασμένη σε άχαρους ρόλους, είναι η βάση που η απανθρωποποίηση του θανάτου  εξ αιτίας της διαχείρισης που του κάνει η τηλεόραση, βρίσκει χώμα και βγάζει ρίζες. Μερικές φορές τόσο άσχημα νομίζω πως είναι τα πράγματα. Αλλά μπορεί να είναι και διαφορετικά, ή να είναι κι έτσι κι αλλιώς.

Δεν ξέρω πια ποια είναι η δύναμη της υπαρκτής παιδείας. Μορφώνει, παραμορφώνει ή η επίδρασή της είναι αμελητέα; Νομίζω πως στο σημείο που βρισκόμαστε το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να δοκιμάζουμε διάφορα πράγματα με τα παιδιά, βάσει σχεδίων και με συγκεκριμένους στόχους, όπου ένας απ’αυτούς να είναι το να μπουν τα θεμέλια για να γίνουν καλύτεροι άνθρωποι με συνείδηση κι αυτογνωσία.

Καλύτεροι για μένα σημαίνει και μαχητές υπέρ της ειρήνης, δηλαδή αρνητές τόσο της ιδιωτικής βίας όσο και της δημόσιας. Φυσικά και δεν θα κλείνουμε τα μάτια απέναντι σ’αυτήν και φυσικά θα κάνουμε ότι περνάει από το χέρι μας για να μην την προβάλλουμε και να την εκθειάζουμε. Ειρήσθω εν παρόδω, αυτές οι δυο αρχές, οι τελείως φυσικές, όπου όλοι εύκολα θα συμφωνούσαμε, είναι εντελώς αφύσικες για τον σύγχρονο παγκόσμιο τηλεοπτικό και διαδικτυακό πολιτισμό. Εδώ τώρα και σε σχέση με το έγκλημα που έγινε στη Συρία, αναρωτιέμαι, αν αποφασίζαμε να προβάλλουμε σε όλα τα σχολεία, οποιοδήποτε οπτικοακουστικό υλικό έχουμε στη διάθεσή μας από τους θανάτους από την χρήση χημικών που έγινε, κατά πάσα πιθανότητα από το καθεστώτος Άσαντ και κατόπιν δάσκαλοι και καθηγητές συζητούσαν με τα παιδιά όσα ένοιωσαν, αυτά που σκέφτηκαν, τότε αυτό δεν θα είχε σαν αποτέλεσμα να διαμορφωθεί μέσα τους ένα τόσο δα αντίσωμα για τη εγγενή βία τους; Αν καταλήξουμε στο ναι, τότε γιατί να μην το δοκιμάσουμε, έστω και πειραματικά; Κάπως δεν πρέπει ν’αντιδράσουμε; Για πόσο άραγε θα ανεχόμαστε αυτήν τη φρίκη που προκαλεί το είδος μας; Και μη νομίζουμε πως η απόσταση από την χρήση απογορευμένων χημικών όπλων στην χρήση πυρηνικών είναι μεγάλη.

Θα μου άρεσε πολύ κάποτε όλοι οι άνθρωποι να μην ντρέπονται που θα είναι άνθρωποι. Όχι φυσικά διότι θα είναι τελείως αναίσθητοι κι αναίσχυντοι, αλλά διότι εξ αιτίας τους το κακό θα κακοπερνάει στριμωγμένο σε μια γωνιά. Δεν ξέρω πως θα γίνει η κατάκτηση αυτής της κορυφής, αλλά πιστεύω πως είναι ένας στόχος που έχει σημαντικό νόημα. Ίσως και να είναι το κατ’εξοχήν ζητούμενο ενός ανύπαρκτου μέχρι στιγμής πολιτισμού, που είναι πολύ πιο πιθανόν μέχρι να εξαφανιστούμε, να παραμείνει ανύπαρκτος. Και που όσο κλείνουμε τα μάτια απέναντι στις θηριωδίες, όσο το αίμα που ρέει άφθονο εδώ κι εκεί μας αφήνει αδιάφορους, τόσο οι άνθρωποι θα απαρνούνται τη ζωή.

 

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 26 Αυγούστου 2013 04:31
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση